భారత్, కెనడా మధ్య ఆర్థిక సంబంధాలకు కొత్త ఊపునిచ్చే ప్రయత్నాలు వేగం పుంజుకున్నాయి. రెండు దేశాలు ఆర్థికంగా ఒకరికొకరు పరస్పరపూరకమైన భాగస్వాములని కెనడా ఆర్థిక మంత్రి ఫ్రాంకోయిస్-ఫిలిప్ షాంపేన్ పేర్కొన్నారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆర్థిక అనిశ్చితి కొనసాగుతున్న సమయంలో భారత్తో సంబంధాలను మరింత బలోపేతం చేయడం కెనడా వ్యూహంలో భాగమని ఆయన అన్నారు.
టొరంటోలో భారత్-కెనడా తొలి ద్వైపాక్షిక ఆర్థిక, ఆర్థిక వ్యవహారాల చర్చలు ప్రారంభమైన సందర్భంగా షాంపేన్ ఈ వ్యాఖ్యలు చేశారు. భారత ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్తో కలిసి ఆయన ఈ సమావేశాన్ని ప్రారంభించారు. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో అనిశ్చితి పెరుగుతున్న తరుణంలో ఇలాంటి చర్చలు రెండు దేశాలకు మరింత స్థిరత్వాన్ని తీసుకురాగలవని సీతారామన్ కూడా పేర్కొన్నారు.
కెనడా తన ఆర్థిక సంబంధాలను విభిన్న దేశాలతో విస్తరించుకోవాలని చూస్తోందని షాంపేన్ చెప్పారు. అమెరికాపై కెనడాకు ఉన్న అధిక వాణిజ్య ఆధారపడటం నేపథ్యంలో ఇతర ప్రధాన ఆర్థిక వ్యవస్థలతో భాగస్వామ్యాలను పెంచుకోవడం ఇప్పుడు మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.
ఈ వ్యూహంలో భారత్కు ప్రత్యేక స్థానం ఉందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. భారత్, కెనడా ఆర్థిక వ్యవస్థలు ఒకదానికొకటి పోటీగా కాకుండా అనేక రంగాల్లో పరస్పరం అవసరాలను తీర్చగలిగే విధంగా ఉన్నాయని షాంపేన్ వివరించారు. ముఖ్యంగా ఇంధన భద్రత, ఆహార భద్రత వంటి రంగాల్లో కెనడా భారత్కు వ్యూహాత్మక భాగస్వామిగా మారగలదని అన్నారు.
కెనడా వద్ద విస్తారమైన సహజ వనరులు, వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు, కీలక ఖనిజాలు ఉన్నాయి. మరోవైపు భారత్ వేగంగా విస్తరిస్తున్న భారీ మార్కెట్తో పాటు టెక్నాలజీ, తయారీ, సేవల రంగాల్లో బలమైన సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంది. ఈ రెండు దేశాల ప్రత్యేకతలను కలిపితే ఇరు దేశాలకు ప్రయోజనం చేకూరుతుందని కెనడా భావిస్తోంది.
ఇదే సమయంలో భారత్ కూడా కెనడాను దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడులు, ఇంధనం, కీలక ఖనిజాలు వంటి రంగాల్లో ముఖ్యమైన భాగస్వామిగా చూస్తోంది. భారత ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ తన కెనడా పర్యటనలో పెట్టుబడిదారులు, కార్పొరేట్ సంస్థల ప్రతినిధులతో సమావేశమై భారత్లో పెట్టుబడులకు ఉన్న అవకాశాలను వివరించారు.
ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్, పునరుత్పాదక ఇంధనం, ఆర్థిక సేవలు, కీలక ఖనిజాలు, కృత్రిమ మేధస్సు వంటి రంగాల్లో సహకారానికి అవకాశాలు ఉన్నాయని సీతారామన్ వివరించారు. భారత అభివృద్ధి అవసరాలను తీర్చడంలో విదేశీ పెట్టుబడులకు కీలక పాత్ర ఉంటుందని ఆమె పేర్కొన్నారు.
ఇరు దేశాల మధ్య వాణిజ్య సంబంధాలను మరింత విస్తరించడంపై కూడా చర్చలు జరుగుతున్నాయి. ప్రస్తుతం భారత్-కెనడా మధ్య వస్తువులు, సేవల ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం సంవత్సరానికి సుమారు C$30 బిలియన్లుగా ఉంది. 2030 నాటికి ఈ మొత్తాన్ని C$70 బిలియన్లకు పెంచాలని రెండు దేశాలు లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి.
దీని కోసం వాణిజ్య అడ్డంకులను తగ్గించడం, పెట్టుబడులకు అనుకూల వాతావరణాన్ని కల్పించడం, కొత్త రంగాల్లో సహకారాన్ని పెంచడం అవసరం. ముఖ్యంగా రెండు దేశాలు దీర్ఘకాలంగా చర్చిస్తున్న వాణిజ్య ఒప్పందాలపై ముందుకు సాగాలని భావిస్తున్నాయి.
భారత్, కెనడా ఈ ఏడాది చివరి నాటికి ఫారిన్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ ప్రొటెక్షన్ అగ్రిమెంట్ (FIPA)ను పూర్తి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి. అదే సమయంలో సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం, అంటే Comprehensive Economic Partnership Agreementపై కూడా 2026లోనే పురోగతి సాధించాలని రెండు దేశాలు నిర్ణయించాయి.
పెట్టుబడుల పరంగా కెనడా ఇప్పటికే భారత్లో గణనీయమైన స్థాయిలో ఉంది. కెనడా పెన్షన్ ఫండ్లు భారతదేశంలోని వివిధ రంగాల్లో $100 బిలియన్లకు పైగా పెట్టుబడులు పెట్టినట్లు సీతారామన్ తెలిపారు. పెట్టుబడులకు రాజకీయ, విధాన స్థిరత్వం కల్పించగల దేశంగా భారత్ను ఆమె ప్రస్తావించారు.
కెనడాకు ఇంధన రంగంలో భారత్తో భాగస్వామ్యం ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం కలిగి ఉంది. ఇంధన సరఫరాలను విభిన్నీకరించుకోవడం కెనడా వ్యూహంలో ముఖ్యమైన అంశంగా మారుతోంది. భారత్కు కూడా పెరుగుతున్న ఇంధన అవసరాలను తీర్చడానికి స్థిరమైన అంతర్జాతీయ భాగస్వామ్యాలు అవసరం.
కీలక ఖనిజాలు మరో ముఖ్యమైన రంగం. ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు, బ్యాటరీలు, పునరుత్పాదక ఇంధనం, ఆధునిక ఎలక్ట్రానిక్స్ వంటి రంగాలకు అవసరమైన ఖనిజాల సరఫరా ప్రపంచవ్యాప్తంగా వ్యూహాత్మక అంశంగా మారింది.
ఈ నేపథ్యంలో కెనడా వద్ద ఉన్న సహజ వనరులు, భారత్లో పెరుగుతున్న పారిశ్రామిక మరియు సాంకేతిక అవసరాలు పరస్పర ప్రయోజనకరమైన భాగస్వామ్యానికి దారితీయవచ్చు.
ఆహార భద్రత కూడా ఇరు దేశాల మధ్య సహకారానికి మరో ప్రధాన అవకాశం. కెనడా వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల్లో బలమైన దేశం కాగా, భారత్ ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఆహార మార్కెట్లలో ఒకటి. వ్యవసాయ సాంకేతికత, ఆహార ప్రాసెసింగ్, సరఫరా గొలుసులు వంటి రంగాల్లో మరింత సహకారం పెంచే అవకాశం ఉంది.
భారత్-కెనడా సంబంధాలు గతంలో రాజకీయ వివాదాల కారణంగా కొంతకాలం మందగించాయి. అయితే ఇటీవలి నెలల్లో రెండు దేశాలు ఆర్థిక, వాణిజ్య సంబంధాలను తిరిగి బలోపేతం చేసే ప్రయత్నాలను వేగవంతం చేశాయి.
కెనడా ప్రధాని మార్క్ కార్నీ మార్చిలో భారత్ను సందర్శించిన సందర్భంగా కూడా ఆర్థిక సంబంధాలను విస్తరించడంపై ఇరు దేశాలు దృష్టి పెట్టాయి. ఆ పర్యటనలో వాణిజ్యం, పెట్టుబడులు, ఇంధనం వంటి రంగాల్లో సహకారానికి సంబంధించిన పలు నిర్ణయాలు తీసుకున్నారు.
అదే సమయంలో కెనడా కంపెనీ Camecoతో భారత్ C$2.6 బిలియన్ విలువైన యురేనియం సరఫరా ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. 2027 నుంచి 2035 మధ్య కాలంలో అణు విద్యుత్ ఉత్పత్తికి 22 మిలియన్ పౌండ్ల యురేనియం సరఫరా చేయడానికి ఈ ఒప్పందం ఉద్దేశించింది.
ఈ ఒప్పందం ఇరు దేశాల సంబంధాలు కేవలం సాంప్రదాయ వాణిజ్యానికి పరిమితం కాకుండా వ్యూహాత్మక ఇంధన రంగానికి కూడా విస్తరిస్తున్నాయని సూచిస్తోంది.
ప్రస్తుతం కెనడా అమెరికాతో భారీ వాణిజ్య సంబంధాలను కొనసాగిస్తున్నప్పటికీ, అమెరికా వాణిజ్య విధానాల్లో మార్పులు, సుంకాల వివాదాల నేపథ్యంలో ఒట్టావా తన వాణిజ్య భాగస్వామ్యాలను విస్తరించాల్సిన అవసరాన్ని గుర్తిస్తోంది. అమెరికా-కెనడా మధ్య వార్షిక వస్తువులు, సేవల వాణిజ్యం $1 ట్రిలియన్కు పైగా ఉండగా, భారత్తో సంబంధాలను పెంచుకోవడం కెనడా డైవర్సిఫికేషన్ వ్యూహంలో భాగంగా మారుతోంది.
ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో భారత్ కూడా తన వాణిజ్య భాగస్వామ్యాలను విస్తరించేందుకు ఆసక్తి చూపుతోంది. అమెరికా, యూరప్, ఆసియా వంటి ప్రధాన మార్కెట్లతో పాటు కెనడాతో సంబంధాలను పెంచడం భారత సరఫరా గొలుసులు, పెట్టుబడులు, ఇంధన భద్రతకు ఉపయోగపడవచ్చు.
షాంపేన్ వ్యాఖ్యల్లోని ప్రధాన సందేశం ఇదే. రెండు దేశాలకు వేర్వేరు ఆర్థిక బలాలు ఉన్నప్పటికీ, వాటిని కలిపితే ఒకరికొకరు ప్రయోజనం చేకూర్చే అవకాశాలు చాలా ఉన్నాయని ఆయన భావిస్తున్నారు.
భారత్కు అవసరమైన ఇంధనం, వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు, కీలక ఖనిజాలు, దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడులను కెనడా అందించగలదు. మరోవైపు కెనడాకు వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న భారత మార్కెట్, టెక్నాలజీ నైపుణ్యం, తయారీ సామర్థ్యం, సేవల రంగం వంటి అవకాశాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
అందుకే భారత్-కెనడా ఆర్థిక భాగస్వామ్యం రాబోయే సంవత్సరాల్లో మరింత విస్తరించే అవకాశం ఉంది. అయితే దానికి వాణిజ్య చర్చల్లో వేగం, పెట్టుబడులపై స్పష్టమైన నిబంధనలు, వ్యాపారాలకు అనుకూలమైన వాతావరణం అవసరం.
ఇరు దేశాలు 2030 నాటికి ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యాన్ని C$70 బిలియన్లకు తీసుకెళ్లాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న నేపథ్యంలో, ప్రస్తుతం ప్రారంభమైన ఆర్థిక చర్చలు ఆ లక్ష్యానికి కీలకమైన అడుగుగా మారవచ్చు.
మొత్తంగా, భారత్-కెనడా సంబంధాలు రాజకీయ ఉద్రిక్తతల నుంచి ఆర్థిక సహకారం వైపు కొత్త దశలోకి అడుగుపెడుతున్నట్లు తాజా పరిణామాలు సూచిస్తున్నాయి. ఇంధనం, ఆహారం, పెట్టుబడులు, కీలక ఖనిజాలు, టెక్నాలజీ వంటి రంగాల్లో సహకారం పెరిగితే రెండు దేశాలకూ దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనాలు లభించే అవకాశం ఉంది.
