భారత్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు మరో సానుకూల సంకేతం కనిపించింది. దేశ విదేశీ మారక నిల్వలు రికార్డు స్థాయిలో $729.33 బిలియన్లకు చేరుకున్నాయి. రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) విడుదల చేసిన తాజా గణాంకాల ప్రకారం, ఆగస్టు 21తో ముగిసిన వారంలోనే ఫారెక్స్ నిల్వలు $12.42 బిలియన్లు పెరిగాయి.
దీంతో భారత్ విదేశీ మారక నిల్వలు వరుసగా ఎనిమిది వారాలుగా పెరుగుతున్నాయి. ఈ ఎనిమిది వారాల వ్యవధిలో మొత్తం నిల్వలు సుమారు $63 బిలియన్లు పెరిగాయి. గతంలో ఈ ఏడాది ఫిబ్రవరి చివర్లో నమోదైన సుమారు $728.5 బిలియన్ల రికార్డును తాజా గణాంకాలు అధిగమించాయి.
ఒకే వారంలో $12.4 బిలియన్ల పెరుగుదల
ఆగస్టు 14తో ముగిసిన వారంలో భారత్ ఫారెక్స్ నిల్వలు $716.91 బిలియన్లుగా ఉన్నాయి. ఆగస్టు 21 నాటికి అవి $729.33 బిలియన్లకు పెరిగాయి.
ఈ తాజా వారపు పెరుగుదలలో ప్రధాన భాగం ఫారిన్ కరెన్సీ అసెట్స్ (FCA) నుంచి వచ్చింది. FCAలు $9.48 బిలియన్లు పెరిగి $591.33 బిలియన్లకు చేరుకున్నాయి.
అదే సమయంలో బంగారం నిల్వల విలువ $2.80 బిలియన్లు పెరిగి $114.22 బిలియన్లకు చేరుకుంది. Special Drawing Rights (SDRs) $18.85 బిలియన్లకు, IMFలో భారత రిజర్వ్ ట్రాంచ్ పొజిషన్ $4.93 బిలియన్లకు చేరాయి.
RBI చర్యలతో విదేశీ కరెన్సీ ప్రవాహం
ఈ భారీ పెరుగుదల వెనుక RBI జూన్లో తీసుకున్న ప్రత్యేక చర్యలు కీలకంగా మారాయి. దేశంలోకి మరింత విదేశీ కరెన్సీని ఆకర్షించేందుకు కేంద్ర బ్యాంకు కొన్ని రాయితీతో కూడిన FX swap, hedging సదుపాయాలను అందుబాటులోకి తీసుకొచ్చింది.
ప్రత్యేకంగా విదేశాల్లో ఉన్న భారతీయుల నుంచి వచ్చే FCNR(B) డిపాజిట్లను ఆకర్షించేందుకు బ్యాంకులకు ప్రత్యేక సదుపాయం కల్పించారు.
జూన్ 5 నుంచి ఆగస్టు 21 మధ్య ఈ చర్యల ద్వారా దాదాపు $72.8–73 బిలియన్ల విదేశీ కరెన్సీ ప్రవాహం వచ్చినట్లు RBI గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. ఇందులో సుమారు $65 బిలియన్లు NRIల FCNR(B) డిపాజిట్ల నుంచి వచ్చాయి.
ఎందుకు ప్రత్యేకంగా NRI డిపాజిట్లపై దృష్టి?
భారత్ బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలోకి విదేశీ కరెన్సీని తీసుకురావడానికి NRI డిపాజిట్లు ఒక ముఖ్యమైన మార్గం.
RBI అందించిన రాయితీ hedging సదుపాయం వల్ల విదేశాల్లోని భారతీయుల నుంచి డాలర్లలో డిపాజిట్లు సమీకరించేందుకు బ్యాంకులకు మరింత ప్రోత్సాహం లభించింది.
అనూహ్యంగా భారీ మొత్తంలో డిపాజిట్లు రావడంతో RBI ఈ ప్రత్యేక డిపాజిట్ hedging సదుపాయాన్ని మొదట నిర్ణయించిన సెప్టెంబర్ 30 తేదీకి బదులుగా ఆగస్టు 31కే ముగించాలని నిర్ణయించింది.
ఫారెక్స్ నిల్వలు ఎందుకు ముఖ్యమైనవి?
దేశ విదేశీ మారక నిల్వలు ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఒక ముఖ్యమైన భద్రతా కవచంలా పనిచేస్తాయి.
అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో అనిశ్చితి పెరిగినప్పుడు, చమురు ధరలు పెరిగినప్పుడు లేదా దేశ కరెన్సీపై ఒత్తిడి ఏర్పడినప్పుడు RBI ఈ నిల్వలను ఉపయోగించి మార్కెట్లో జోక్యం చేసుకోవచ్చు.
అధిక స్థాయిలో నిల్వలు ఉండటం వల్ల విదేశీ చెల్లింపులు, దిగుమతుల అవసరాలు, అంతర్జాతీయ రుణ చెల్లింపులు వంటి అంశాల్లో దేశానికి మరింత స్థిరత్వం లభిస్తుంది.
ప్రస్తుత నిల్వలు మార్చి 2026 చివరి స్థాయితో పోలిస్తే $38.22 బిలియన్లు ఎక్కువగా ఉన్నాయి. ఏడాది క్రితంతో పోలిస్తే కూడా అవి $38.61 బిలియన్లు పెరిగాయి.
కేవలం RBI కొనుగోళ్ల వల్లే కాదు
ఫారెక్స్ నిల్వలు పెరగడానికి మొత్తం కారణం RBI డాలర్ల కొనుగోళ్లు మాత్రమే కాదు.
తాజా వారంలో FCA పెరుగుదలలో సుమారు $6.1 బిలియన్లు RBI వాస్తవంగా డాలర్లను కొనుగోలు చేయడం వల్ల వచ్చాయని విశ్లేషకుల అంచనా. మిగిలిన పెరుగుదలలో కొంత భాగం ఇతర కరెన్సీల విలువ మార్పులు, ఆస్తుల revaluation వల్ల వచ్చింది.
అంటే విదేశీ మారక నిల్వల గణాంకాలు దేశంలోకి వచ్చిన కొత్త డాలర్లను మాత్రమే ప్రతిబింబించవు. రిజర్వుల్లో ఉన్న యూరో, పౌండ్, యెన్ వంటి ఇతర కరెన్సీల విలువల్లో మార్పులు కూడా డాలర్ విలువలో చూపించే FCAలపై ప్రభావం చూపుతాయి.
బంగారం కూడా కీలక పాత్ర
భారత్ విదేశీ మారక నిల్వల్లో బంగారం వాటా కూడా పెరుగుతోంది.
ఆగస్టు 21తో ముగిసిన వారంలో బంగారం నిల్వల విలువ $2.8 బిలియన్లు పెరిగి $114.22 బిలియన్లకు చేరుకుంది. అదే సమయంలో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో బంగారం ధర కూడా గణనీయంగా పెరిగింది.
అందువల్ల మొత్తం ఫారెక్స్ నిల్వల పెరుగుదలలో బంగారం ధర పెరగడం వల్ల వచ్చిన revaluation gains కూడా ఒక భాగంగా ఉన్నాయి.
ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఇది ఏం చెబుతోంది?
రికార్డు స్థాయి ఫారెక్స్ నిల్వలు భారత్ బాహ్య ఆర్థిక స్థితిని బలోపేతం చేస్తున్నాయి.
ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో అనిశ్చితి, భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, చమురు ధరల్లో మార్పులు వంటి అంశాలు కొనసాగుతున్న సమయంలో పెద్ద విదేశీ మారక నిల్వలు దేశానికి అదనపు రక్షణను అందిస్తాయి.
అయితే అధిక నిల్వలు ఉన్నంత మాత్రాన అన్ని బాహ్య ఆర్థిక సమస్యలు పరిష్కరించబడతాయని అర్థం కాదు. దిగుమతుల వ్యయం, చమురు ధరలు, మూలధన ప్రవాహాలు, రూపాయి విలువ వంటి అంశాలు కూడా దేశ బాహ్య స్థితిని ప్రభావితం చేస్తాయి.
రూపాయిపై ప్రభావం
ఫారెక్స్ ప్రవాహాలు పెరగడం వల్ల రూపాయిపై ఒత్తిడిని నిర్వహించడానికి RBIకి మరింత వెసులుబాటు లభిస్తుంది.
అయితే తాజా వారంలో రూపాయి 0.21 శాతం క్షీణించింది. అంటే రికార్డు స్థాయి ఫారెక్స్ నిల్వలు ఉన్నప్పటికీ కరెన్సీ మార్కెట్లోని ఇతర ఒత్తిళ్లు కొనసాగుతున్నాయి.
RBI మార్కెట్లో జోక్యం చేసుకోవడం ద్వారా డాలర్ ప్రవాహాల ప్రభావాన్ని కొంతవరకు సమతుల్యం చేస్తోందని బ్యాంకింగ్ వర్గాలు పేర్కొన్నాయి.
భారత్కు బలమైన బాహ్య భద్రత
ప్రస్తుత $729.33 బిలియన్ల నిల్వలు భారత్ బాహ్య ఆర్థిక స్థితికి బలమైన cushionగా మారాయి.
తాజా అంచనాల ప్రకారం ఈ నిల్వలు దేశానికి 11 నెలలకు పైగా వస్తువుల దిగుమతులను కవర్ చేసే స్థాయిలో ఉన్నాయి. అలాగే మార్చి 2026 చివరినాటికి ఉన్న బాహ్య రుణంలో దాదాపు 94 శాతానికి సమానమైన స్థాయిలో నిల్వలు ఉన్నాయి.
ఇది అంతర్జాతీయ పెట్టుబడిదారులకు కూడా ఒక సానుకూల సంకేతంగా పరిగణించవచ్చు.
ముందున్న పరిస్థితి
RBI ప్రత్యేక FX swap సదుపాయం ఆగస్టు 31తో ముగియనున్నందున, రాబోయే వారాల్లో విదేశీ కరెన్సీ ప్రవాహాల వేగం ఎలా ఉంటుందన్నది కీలకంగా మారనుంది.
ఇప్పటికే ఈ పథకం ద్వారా వచ్చిన భారీ మొత్తాలు ఫారెక్స్ నిల్వలను రికార్డు స్థాయికి చేర్చాయి. అయితే ఈ పెరుగుదలలో కొంత భాగం ఒక ప్రత్యేక విధాన చర్యకు సంబంధించినదని గుర్తుంచుకోవాలి.
$729.33 బిలియన్ల రికార్డు స్థాయి విదేశీ మారక నిల్వలు భారత్కు బలమైన బాహ్య ఆర్థిక రక్షణను అందిస్తున్నాయి. వరుసగా ఎనిమిది వారాల పెరుగుదల, NRI డిపాజిట్ల భారీ ప్రవాహం, RBI చర్యలు, బంగారం విలువ పెరుగుదల కలిసి ఈ రికార్డును సాధ్యంచేశాయి.
