భూటాన్కు చారిత్రాత్మక గుర్తింపు
WHO సెప్టెంబర్ 4, 2026న భూటాన్ను కుక్కల ద్వారా వ్యాపించే మానవ రేబిస్ నిర్మూలనలో విజయవంతమైన దేశంగా ధ్రువీకరించింది. WHO దక్షిణ-తూర్పు ఆసియా ప్రాంతంలో ఈ గుర్తింపు పొందిన తొలి దేశం భూటాన్.
రేబిస్ వ్యాధి లక్షణాలు కనిపించిన తర్వాత దాదాపు ఎల్లప్పుడూ ప్రాణాంతకంగా మారుతుంది. అయితే కుక్కలకు టీకాలు వేయడం, జంతువు కరిచిన వెంటనే సరైన చికిత్స తీసుకోవడం ద్వారా మానవ మరణాలను పూర్తిగా నివారించవచ్చు.
2023 నుంచి రేబిస్ మరణాలు లేవు
భూటాన్లో 2023 జూన్ తర్వాత కుక్కల ద్వారా సంక్రమించిన రేబిస్ కారణంగా మానవ మరణం ఒక్కటి కూడా నమోదు కాలేదు. ఈ స్థిరమైన ఫలితాలను WHO నిపుణుల బృందం పరిశీలించి, దేశంలో వ్యాధి నియంత్రణ వ్యవస్థలను క్షేత్రస్థాయిలో కూడా ధ్రువీకరించింది.
WHO ప్రమాణాల ప్రకారం ఒక దేశం కనీసం రెండేళ్ల పాటు మానవ రేబిస్ మరణాలు లేకుండా ఉండటంతో పాటు, భవిష్యత్తులో వ్యాధి తిరిగి వ్యాపించకుండా నిరోధించే సామర్థ్యాన్ని కూడా నిరూపించాలి.
‘వన్ హెల్త్’ విధానం కీలకం
భూటాన్ విజయానికి మానవ ఆరోగ్యం, జంతువుల ఆరోగ్యం, పర్యావరణాన్ని పరస్పరం అనుసంధానించి చూసే ‘వన్ హెల్త్’ విధానం ప్రధాన కారణంగా నిలిచింది.
ఆరోగ్య శాఖ, పశువైద్య విభాగం, స్థానిక సంస్థలు, స్వచ్ఛంద సేవకులు, ప్రజలు కలిసి పనిచేశారు. అనుమానిత రేబిస్ కేసులు వెలుగులోకి వచ్చినప్పుడు మానవ, జంతు ఆరోగ్య అధికారులు కలిసి దర్యాప్తు చేసి అవసరమైన చర్యలు తీసుకున్నారు.
కుక్కలకు భారీ స్థాయిలో టీకాలు
కుక్కలకు సామూహిక టీకాలు వేయడం, కుక్కల జనాభాను శాస్త్రీయంగా నిర్వహించడం, ప్రజల్లో అవగాహన పెంచడం వంటి చర్యలను భూటాన్ నిరంతరం కొనసాగించింది.
‘గార్డియన్స్ ఆఫ్ పీస్’గా పిలువబడే డి-సూంగ్ స్వచ్ఛంద సేవకులు కూడా ఈ కార్యక్రమాల్లో కీలక పాత్ర పోషించారు. దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో కుక్కల టీకాలు, జనాభా నియంత్రణ, ప్రజలకు అవగాహన కార్యక్రమాలను విస్తరించడంలో వారు సహకరించారు.
కరిచిన తర్వాత చికిత్సకు ఉచిత అవకాశం
రేబిస్ను ఎదుర్కోవడంలో పోస్ట్-ఎక్స్పోజర్ ప్రొఫైలాక్సిస్ (PEP) అత్యంత ముఖ్యమైనది. జంతువు కరిచిన తర్వాత గాయాన్ని సబ్బు, నీటితో శుభ్రంగా కడగడం, అవసరమైన రేబిస్ టీకాలు తీసుకోవడం, కొన్ని సందర్భాల్లో రేబిస్ ఇమ్యునోగ్లోబులిన్ ఇవ్వడం ఇందులో భాగం.
భూటాన్ తన 20 జిల్లాల్లోనూ PEP సేవలను ఉచితంగా అందుబాటులో ఉంచాలని నిర్ణయించింది. అలాగే కుక్కల టీకాలు, వ్యాధి పర్యవేక్షణ, కుక్కల జనాభా నియంత్రణ కార్యక్రమాలను కొనసాగించనుంది.
భారత్కు కూడా కీలక సందేశం
రేబిస్ నియంత్రణలో భూటాన్ సాధించిన విజయం దక్షిణ-తూర్పు ఆసియా దేశాలకు ముఖ్యమైన ఉదాహరణగా WHO పేర్కొంది. ముఖ్యంగా కుక్కల టీకాలు, సమగ్ర నిఘా, ప్రజలకు అవగాహన, ఆరోగ్య మరియు పశువైద్య శాఖల సమన్వయం వంటి చర్యలు రేబిస్ నియంత్రణలో కీలకంగా ఉంటాయి.
భూటాన్ తన విజయాన్ని నిలబెట్టుకునేందుకు భారత్తో సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో కూడా సమన్వయాన్ని మరింత బలోపేతం చేయనుంది.
ముగింపు
కుక్కల ద్వారా వ్యాపించే మానవ రేబిస్ను ప్రజారోగ్య సమస్యగా నిర్మూలించిన తొలి WHO దక్షిణ-తూర్పు ఆసియా దేశంగా భూటాన్ చరిత్ర సృష్టించింది. దీర్ఘకాలిక కుక్కల టీకా కార్యక్రమాలు, ప్రజల భాగస్వామ్యం, ఉచిత చికిత్స, బలమైన పర్యవేక్షణ, ‘వన్ హెల్త్’ విధానం ఈ విజయానికి పునాది అయ్యాయి.
