2002లో కోల్కతాలోని అమెరికన్ కల్చరల్ సెంటర్పై జరిగిన ఉగ్రదాడికి ప్రధాన సూత్రధారిగా పేర్కొనబడిన అఫ్తాబ్ అన్సారీ జైలు సెల్లో నిర్వహించిన తనిఖీల్లో అధికారులు పలు ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలు, నగదును స్వాధీనం చేసుకున్నట్లు నివేదికలు వెల్లడించాయి.
హుగ్లీ జిల్లాలోని ప్రెసిడెన్సీ జైలు లేదా సంబంధిత జైలు విభాగంలో జరిగిన తనిఖీల సమయంలో స్మార్ట్ఫోన్లు, వై-ఫై రూటర్లు, నగదు తదితర వస్తువులు గుర్తించినట్లు సమాచారం. జైలు వంటి అత్యంత భద్రత కలిగిన ప్రదేశంలో ఈ పరికరాలు లభించడం అధికారులను అప్రమత్తం చేసింది.
స్మార్ట్ఫోన్లు, వై-ఫై రూటర్లు స్వాధీనం
అన్సారీ సెల్లో అధికారులు నిర్వహించిన తనిఖీల్లో స్మార్ట్ఫోన్లు, వై-ఫై రూటర్లు లభించినట్లు నివేదిక పేర్కొంది.
జైలు నిబంధనల ప్రకారం ఖైదీలకు ఇలాంటి కమ్యూనికేషన్ పరికరాలకు సాధారణంగా అనుమతి ఉండదు. ముఖ్యంగా తీవ్రవాదం, వ్యవస్థీకృత నేరాలు లేదా హై-ప్రొఫైల్ కేసుల్లో శిక్ష అనుభవిస్తున్న ఖైదీల వద్ద మొబైల్ ఫోన్లు లభించడం భద్రతాపరమైన తీవ్రమైన అంశంగా పరిగణించబడుతుంది.
పరికరాలను ఎవరు అందించారు, అవి ఎంతకాలంగా సెల్లో ఉన్నాయి, వాటిని ఉపయోగించి ఎవరితో సంప్రదింపులు జరిపారు అనే అంశాలపై దర్యాప్తు కొనసాగుతోంది.
నగదు కూడా గుర్తింపు
ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలతో పాటు సెల్లో నగదు కూడా స్వాధీనం చేసుకున్నట్లు సమాచారం.
జైలులో ఖైదీల వద్ద నగదు ఉంచడంపై కఠినమైన నియమాలు ఉంటాయి. అందువల్ల ఈ నగదు అక్కడికి ఎలా చేరిందనే విషయాన్ని కూడా అధికారులు పరిశీలిస్తున్నారు.
స్వాధీనం చేసుకున్న వస్తువులపై ఫోరెన్సిక్, సాంకేతిక విశ్లేషణ జరిపే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా మొబైల్ ఫోన్లలోని కాల్ రికార్డులు, మెసేజింగ్ యాప్లు, ఇంటర్నెట్ వినియోగానికి సంబంధించిన వివరాలను అధికారులు పరిశీలించవచ్చు.
జైలు భద్రతపై ప్రశ్నలు
అన్సారీ వంటి హై-ప్రొఫైల్ ఖైదీ వద్ద కమ్యూనికేషన్ పరికరాలు లభించడం జైలు భద్రతా వ్యవస్థపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోంది.
మొబైల్ ఫోన్ లేదా ఇంటర్నెట్ కనెక్షన్ ద్వారా ఖైదీ బయట ఉన్న వ్యక్తులతో సంప్రదింపులు జరిపే అవకాశం ఉంటుంది. తీవ్రమైన నేరాలకు సంబంధించిన ఖైదీల విషయంలో ఇలాంటి కమ్యూనికేషన్ భద్రతా పరమైన ప్రమాదాలను పెంచుతుందని అధికారులు భావిస్తున్నారు.
అందువల్ల జైలు సిబ్బంది పరికరాలను ఎలా గుర్తించలేకపోయారనే అంశాన్ని కూడా విచారణలో పరిశీలించే అవకాశం ఉంది.
అఫ్తాబ్ అన్సారీ ఎవరు?
అఫ్తాబ్ అన్సారీ భారతదేశంలో అత్యంత పేరున్న క్రిమినల్, ఉగ్రవాద కేసుల్లో ఒకటైన 2002 అమెరికన్ కల్చరల్ సెంటర్ దాడితో సంబంధం ఉన్న వ్యక్తిగా గుర్తింపు పొందాడు.
2002 జనవరి 22న కోల్కతాలోని అమెరికన్ కల్చరల్ సెంటర్ వద్ద భద్రతా సిబ్బందిపై ఉగ్రవాదులు కాల్పులు జరిపారు. ఈ దాడిలో పలువురు మరణించగా, మరికొందరు గాయపడ్డారు.
ఈ కేసులో అన్సారీని ప్రధాన సూత్రధారుల్లో ఒకరిగా దర్యాప్తు సంస్థలు గుర్తించాయి.
అమెరికన్ కల్చరల్ సెంటర్ దాడి
2002లో జరిగిన ఈ దాడి కోల్కతాలో భద్రతా వ్యవస్థను కుదిపేసింది.
మోటార్సైకిళ్లపై వచ్చిన దుండగులు అమెరికన్ కల్చరల్ సెంటర్ వెలుపల విధులు నిర్వహిస్తున్న పోలీసులపై కాల్పులు జరిపారు.
ఈ దాడి అనంతరం దేశవ్యాప్తంగా దర్యాప్తు చేపట్టబడింది. కేసులో అన్సారీతో పాటు పలువురు నిందితులపై విచారణ జరిగింది.
ఈ కేసు కారణంగా అన్సారీకి భారత భద్రతా సంస్థల దృష్టిలో అత్యంత సున్నితమైన ఖైదీగా గుర్తింపు ఏర్పడింది.
జైలు నుంచే కమ్యూనికేషన్ జరిగిందా?
ప్రస్తుతం అధికారుల ప్రధాన దృష్టి ఇదే అంశంపై ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది.
స్వాధీనం చేసుకున్న ఫోన్లు పనిచేసే స్థితిలో ఉన్నాయా, వాటిలో ఏ సిమ్ కార్డులు ఉపయోగించారు, వాటి ద్వారా ఎవరితో మాట్లాడారు, ఇంటర్నెట్ను ఎలా ఉపయోగించారు వంటి అంశాలను సాంకేతిక దర్యాప్తులో పరిశీలించవచ్చు.
వై-ఫై రూటర్లు లభించడం ఈ దర్యాప్తును మరింత ఆసక్తికరంగా మారుస్తోంది. రూటర్లను ఎవరు ఏర్పాటు చేశారు, వాటికి ఏ ఇంటర్నెట్ కనెక్షన్ ఉంది, వాటికి ఎన్ని పరికరాలు అనుసంధానమయ్యాయి అనే వివరాలను అధికారులు పరిశీలించే అవకాశం ఉంది.
జైలు సిబ్బంది పాత్రపై విచారణ
పరికరాలు జైలు సెల్లోకి ఎలా చేరాయన్న ప్రశ్నకు సమాధానం కనుగొనడం కూడా దర్యాప్తులో కీలకంగా మారింది.
సాధారణంగా జైళ్లలో మొబైల్ ఫోన్లు, ఇంటర్నెట్ పరికరాలు నిషేధిత వస్తువుల జాబితాలో ఉంటాయి. అలాంటి పరికరాలు లోపలికి చేరడానికి బయటి వ్యక్తుల సహాయం లేదా జైలు సిబ్బంది నిర్లక్ష్యం వంటి అంశాలు కారణమయ్యాయా అనే దానిపై విచారణ జరగవచ్చు.
అయితే దర్యాప్తు పూర్తయ్యే వరకు ఎవరి పాత్రపై అయినా తుది నిర్ణయానికి రావడం సరికాదు.
భద్రతా సంస్థలకు కీలక సమాచారం
స్వాధీనం చేసుకున్న మొబైల్ ఫోన్లు, ఇతర పరికరాల్లోని డేటా దర్యాప్తు సంస్థలకు కీలక ఆధారాలు అందించే అవకాశం ఉంది.
కాంటాక్ట్ లిస్టులు, మెసేజింగ్ వివరాలు, ఫోటోలు, వీడియోలు, ఇంటర్నెట్ బ్రౌజింగ్ చరిత్ర వంటి డిజిటల్ సమాచారం ద్వారా జైలు వెలుపల జరిగిన కమ్యూనికేషన్పై అధికారులు ఆధారాలు సేకరించవచ్చు.
అయితే ఈ డేటా విశ్లేషణకు సమయం పట్టే అవకాశం ఉంది.
హై-సెక్యూరిటీ ఖైదీలపై మరింత నిఘా
ఈ ఘటన హై-సెక్యూరిటీ ఖైదీలపై పర్యవేక్షణను మరింత పెంచాల్సిన అవసరాన్ని కూడా సూచిస్తోంది.
తీవ్రమైన నేరాలు, ఉగ్రవాద కేసుల్లో శిక్ష అనుభవిస్తున్న ఖైదీలకు బయటి ప్రపంచంతో అక్రమంగా సంబంధాలు ఏర్పరుచుకునే అవకాశం లేకుండా కఠినమైన తనిఖీలు, సాంకేతిక నిఘా అవసరం.
ప్రత్యేకంగా మొబైల్ ఫోన్లు, ఇంటర్నెట్ పరికరాలు వంటి వాటిని గుర్తించేందుకు ఆధునిక జామర్లు, స్కానింగ్ వ్యవస్థలు, రెగ్యులర్ సెల్ సెర్చ్లు ఉపయోగించాల్సిన అవసరం ఉంటుంది.
తదుపరి దర్యాప్తు
స్వాధీనం చేసుకున్న వస్తువులపై అధికారులు సాంకేతిక, ఫోరెన్సిక్ పరీక్షలు నిర్వహించనున్నారు.
ఫోన్లలోని సమాచారాన్ని పరిశీలించడంతో పాటు వై-ఫై పరికరాల కనెక్షన్ వివరాలు, నగదు మూలం వంటి అంశాలను కూడా దర్యాప్తు చేయవచ్చు.
ఈ దర్యాప్తు ద్వారా అన్సారీ జైలు నుంచి ఎవరితోనైనా అక్రమంగా సంప్రదింపులు జరిపాడా లేదా అన్నది స్పష్టమయ్యే అవకాశం ఉంది.
ముగింపు
2002 అమెరికన్ కల్చరల్ సెంటర్ దాడి కేసులో కీలక నిందితుడైన అఫ్తాబ్ అన్సారీ జైలు సెల్లో స్మార్ట్ఫోన్లు, వై-ఫై రూటర్లు, నగదు లభించడం జైలు భద్రతపై తీవ్ర ప్రశ్నలు లేవనెత్తింది.
స్వాధీనం చేసుకున్న పరికరాల డిజిటల్ డేటా ఇప్పుడు దర్యాప్తులో కీలకంగా మారనుంది. ఈ పరికరాలు జైలు లోపలికి ఎలా చేరాయి, వాటిని ఎవరు ఉపయోగించారు, వాటి ద్వారా ఎవరితో సంప్రదింపులు జరిగాయి అనే అంశాలపై అధికారులు దృష్టి సారిస్తున్నారు.
దర్యాప్తు పూర్తయ్యే వరకు పరికరాల వినియోగం లేదా వాటి వెనుక ఉన్న వ్యక్తులపై తుది నిర్ధారణకు రావడం సాధ్యం కాదు. అయితే హై-సెక్యూరిటీ ఖైదీల విషయంలో జైలు భద్రతా వ్యవస్థలను మరింత కట్టుదిట్టం చేయాల్సిన అవసరాన్ని ఈ ఘటన మరోసారి గుర్తుచేస్తోంది.
