టెహ్రాన్ జులై 13న సౌదీ అరేబియాపై, మళ్ళీ జులై 17న ప్రిన్స్సుల్తాన్ ఎయిర్ బేస్పై క్షిపణులను ప్రయోగించగా, తూర్పు సిరియాలోని ఒక అమెరికా కమాండ్ పోస్ట్పై తమ మొదటి దాడి చేసిన ట్లు ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కారప్స్ (ఐఆర్జిసి) ప్రకటించింది. యెమెన్లో, తమ నియంత్రణలో ఉన్న విమానాశ్రయం పై రియాద్ బాంబు దాడి చేసిందని ఆరోపి స్తూ హౌతీలు సౌదీ అరేబియాపై తమ ప్రతి క్షిపణి దాడిని ప్రారంభించారు. దీంతో నాలుగేళ్ల కాల్పుల విరమణ ముగిసింది. విస్తరిస్తున్న సౌదీ కూటమి పాకిస్తాన్ను ఈ వివాదంలోకి లాగింది.
హర్మూజ్ జలసంధి గుండా ప్రయాణిస్తున్న మూడు ట్యాంకర్లపై టెహ్రాన్ దాడి చేసిన తరువాత, జులై 8న ఇరాన్పై వైమానిక దాడులు తిరిగి ప్రారంభమయ్యాయి. అమెరికా 80కి పైగా ఇరాన్ లక్ష్యాలపై దాడి చేసి, నౌకాదళ దిగ్బంధనాన్ని తిరిగి విధించింది. అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్, ఇరాన్తో కుదిరిన 60 రోజుల కాల్పుల విరమణ, జూన్ 17 అవగాహన ఒప్పందం ‘ముగిసిపోయినట్లు’ ప్రకటించారు. జులై 21 నాటికి, అమెరికా కనీసం పది విడతల దాడులు నిర్వహించింది. వాటిలో ఇటీవలి దాడులలో, సైనిక స్థావరాలను దాటి ఇరాన్లోని వంతెనలు, ఒక విమానాశ్రయం, విద్యుత్ మౌలిక సదుపాయాలపై కూడా దాడి చేసింది. ఇవి ట్రంప్ గతంలో బెదిరించిన పౌర లక్ష్యాలు. ఇరాన్ కూడా తన ప్రతీకారాన్ని విస్తరించింది. అది కువైట్లోని ఒక విద్యుత్, డీశాలినేషన్ ప్లాంట్పై, బహ్రెయిన్ పెట్రోలియం కంపెనీ (బాప్కో) చమురు శుద్ధి కర్మాగారంపై దాడి చేసింది. జులై 17న జోర్డాన్లోని ఒక సైనిక స్థావరంపై దాడి చేయగా, ఇద్దరు అమెరికా సైనికులు మరణించారు, మూడవ వ్యక్తి ఆచూకీ తెలియకుండా పోయింది. టెహ్రాన్ జులై 13న సౌదీ అరేబియాపై, మళ్ళీ జులై 17న ప్రిన్స్సుల్తాన్ ఎయిర్ బేస్పై క్షిపణులను ప్రయోగించగా, తూర్పు సిరియాలోని ఒక అమెరికా కమాండ్ పోస్ట్పై తమ మొదటి దాడి చేసినట్లు ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కారప్స్ (ఐఆర్జిసి) ప్రకటించింది. యెమెన్లో, తమ నియంత్రణలో ఉన్న విమానాశ్రయంపై రియాద్ బాంబు దాడి చేసిందని ఆరోపిస్తూ హౌతీలు సౌదీ అరేబియాపై తమ ప్రతి క్షిపణి దాడిని ప్రారంభించారు. దీంతో నాలుగేళ్ల కాల్పుల విరమణ ముగిసింది.
విస్తరిస్తున్న సౌదీ కూటమి పాకిస్తాన్ను ఈ వివాదంలోకి లాగింది. గత సెప్టెంబర్లో రియాద్తో కుదుర్చుకున్న పరస్పర రక్షణ ఒప్పందం ప్రకారం, సౌదీ రాజ్యంపై ఇరాన్ గానీ, హౌతీలు గానీ చేసే ఏ తదుపరి దాడినైనా పాకిస్తాన్పై జరిగిన దాడిగానే పరిగణిస్తామని పాకిస్తాన్ ఇరాన్ను హెచ్చరించింది. ఇదిలా ఉండగా, ఈ యుద్ధం జరుగుతున్నంత కాలం ఉపాధ్యక్షుడు జెడి వాన్స్ ఇజ్రాయెల్పై తన బహిరంగ విమర్శలను మరింత తీవ్రతరం చేశారు. జూన్లో కాల్పుల విరమణ కొనసాగినప్పుడు, వాషింగ్టన్ ఇజ్రాయెల్, గల్ఫ్ దేశాలను ఒక పరిష్కారానికి మద్దతుగా నిలపడానికి కృషి చేస్తున్నప్పుడు, పురోగమిస్తున్నట్లు కనిపించిన దౌత్యంలో చాలా వరకు ఈ పరిణామాల వల్ల దెబ్బతిన్నాయి. జూన్ చివరిలో, అమెరికా విదేశాంగ కార్యదర్శి మార్కో రూబియో, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, కువైట్, బహ్రెయిన్లలో మూడు రోజుల పర్యటన జరిపారు.
జూన్ 25న విడుదల చేసిన ఒక సంయుక్త ప్రకటనలో, అమెరికా, ఆరుగురు సభ్యుల గల్ఫ్ సహకార మండలి, శాశ్వత శాంతి కోసం ఇరాన్ బాలిస్టిక్ క్షిపణులు, డ్రోన్లు, ప్రాక్సీ గ్రూపులకు మద్దతు వంటి సమస్యలను పరిష్కరించడంతో పాటు, హర్మూజ్ జలసంధిలో ‘ఎటువంటి సుంకాలు, రుసుములు లేదా నియంత్రణను స్థాపించే ప్రయత్నాలు లేకుండా ‘స్వేచ్ఛాయుత, షరతులు లేని, అనియంత్రిత నౌకాయానానికి’ మద్దతు ఇవ్వాలని పేర్కొన్నాయి. ఇరాన్ యుద్ధం నేపథ్యంలో గల్ఫ్ అరబ్ దేశాలు ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్తో శాశ్వత రాజీ దిశగా పయనించడంపై గణనీయమైన చర్చ జరిగింది. అయినప్పటికీ, సౌదీ అరేబియా, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, ఖతార్, ఇతర గల్ఫ్ దేశాలు అటువంటి సమతుల్యతను సమగ్రమైన లేదా స్థిరమైన రూపంలో కొనసాగించగలవని భావించడం కష్టం. మరింత సహేతుకంగా చెప్పాలంటే, ఈ ఇంధన- ఎగుమతి దేశాలు ఇరాన్ సవాలును పరిష్కరించడం కంటే, దానిని నిర్వహించే వ్యూహాలనే అనుసరిస్తాయి.
ముఖ్యంగా, క్షిపణి, డ్రోన్ సామర్థ్యాల ద్వారా ఇరాన్ తమను నేరుగా బెదిరించగల పరిస్థితులలో ఇది జరుగుతుంది. ఇటువంటి విధానం ప్రాంతీయ వ్యూహాత్మక వాతావరణంలో జరుగుతున్న విస్తృత పరివర్తనకు అనుగుణంగా ఉంది. ఈ పరివర్తనలో యునైటెడ్ స్టేట్స్, ఇజ్రాయెల్, టర్కీ, పాకిస్తాన్ దేశాలు క్రమంగా మరింత విచ్ఛిన్నమైన శక్తి సమతుల్యతను రూపొందిస్తున్నాయి. ఇరాన్పై అమెరికా-, ఇజ్రాయెల్ వైమానిక దాడులు గల్ఫ్ అరబ్ దేశాలు చాలాకాలంగా భయపడుతున్న విషయాన్ని ధ్రువీకరించాయి: ఇరాన్తో ఎలాంటి పెద్ద ఎత్తున సంఘర్షణ జరిగినా, దాని ఫలితం ఎలా ఉన్నా, అది వారి సొంత భద్రత, ఆర్థిక వ్యవస్థలు, రాజకీయ స్థిరత్వంపై భారీ మూల్యం చెల్లించేలా చేస్తుంది. అయినప్పటికీ, ఈ వాస్తవం ఒక దీర్ఘకాలిక వ్యూహాత్మక వైరుధ్యాన్ని నొక్కి చెబుతోంది: గల్ఫ్ దేశాలు అమెరికాతో సన్నిహిత పొత్తు ద్వారా, ఇటీవల, అబ్రహం ఒప్పందాల కింద ఇజ్రాయెల్తో భద్రతా సంబంధాలను విస్తరించడం ద్వారా ఇరాన్ శక్తిని నియంత్రించడానికి ప్రయత్నించినప్పటికీ, ఇరాన్ ప్రతీకార చర్యలకు తామే ఎక్కువగా గురవుతామని కూడా అవి అర్థం చేసుకున్నాయి. 2015 అణు ఒప్పందంపై వారిలో నెలకొన్న తీవ్ర ఆందోళనలోనే ఈ ఉద్రిక్తత అప్పటికే స్పష్టంగా కనిపించింది. ఆ ఒప్పందం ఇరాన్ ప్రాంతీయ ఆకాంక్షలను తగినంతగా అరికట్టకుండా, దానిని ఆర్థికంగా బలోపేతం చేస్తుందని వారు భయపడ్డారు. అదే సమయంలో, దౌత్యం విఫలమైతే యుద్ధం జరిగే అవకాశాలు మరింత పెరుగుతాయని కూడా వారు గుర్తించారు. దీని ఫలితంగా ఒక నిరంతర వ్యూహాత్మక సందిగ్ధత ఏర్పడింది. దీనిలో గల్ఫ్ అరబ్ దేశాలు, ఇరాన్ను కట్టడి చేయడంతోపాటు, దానితో జరిగే ఏ ఘర్షణలోనైనా తామే ప్రధాన యుద్ధభూమిగా మారకుండా ఉండేందుకు కూడా ప్రయత్నిస్తున్నాయి.
అక్టోబర్ 7, 2023న ఇజ్రాయెల్పై హమాస్ దాడితో రేగిన ప్రాంతీయ యుద్ధం, ఇజ్రాయెల్తో సంబంధాలను మరింత లోతుగా సాధారణీకరించే దిశగా సాగుతున్న క్రమమైన ప్రస్థానానికి అంతరాయం కలిగించి, గల్ఫ్ అరబ్ దేశాల వ్యూహాత్మక లెక్కలను మౌలికంగా సంక్లిష్టం చేసింది. గల్ఫ్ రాచరిక దేశాలు మొదట్లో హమాస్పై ఇజ్రాయెల్ సాగించిన పోరాటాన్ని, ఆ తర్వాత ఇరాన్ ప్రాంతీయ ప్రాక్సీని క్రమపద్ధతిలో బలహీనపరచడాన్ని ఒక తీవ్రమైన వైఖరిగా చూశాయి.
ట్రంప్ పరిపాలన ప్రాథమిక ప్రణాళికలో ఇరాన్ కోసం 300 బిలియన్ డాలర్ల పునర్నిర్మాణ నిధిని ప్రతిపాదించారు. ఆర్థిక స్థిరీకరణను కేవలం టెహ్రాన్కు ఒక ప్రలోభంగానే కాకుండా, మరింత నిర్వహించదగిన ప్రాంతీయ సమతుల్యత కోసం చేసే పెట్టుబడిగా కూడా పరిగణిస్తున్నారు. చూస్తే గల్ఫ్ అరబ్ దేశాలు తమ ప్రధాన ప్రాంతీయ శత్రువు పునర్నిర్మాణానికి నిధులు సమకూరుస్తాయనే భావన అసంబద్ధంగా అనిపిస్తుంది. అయినప్పటికీ, వారి దృక్కోణంనుండి చూస్తే, పరోక్ష యుద్ధం, క్షిపణి వ్యాప్తి, దీర్ఘకాలిక ప్రాంతీయ అస్థిరతపై ఆధారపడిన విప్లవ రాజ్యం కొనసాగడం కంటే, ఇరాన్ ఆర్థిక పునరేకీకరణకు ఆర్థిక సహాయం అందించడమే తక్కువ ఖర్చుతో కూడుకున్నది కావచ్చు.
అంతిమంగా, గల్ఫ్ భవిష్యత్ భద్రతా నిర్మాణం, ఇరాన్తో కుదిరే ఏదైనా ఒప్పందం కచ్చితమైన రూపురేఖల కంటే, అమెరికా ఆవిర్భవిస్తున్న ప్రాంతీయ బాధ్యతల పంపిణీ బృహత్ వ్యూహం కింద విస్తృత మధ్యప్రాచ్యం ఎలా పునర్వ్యవస్థీకరించబడుతుందనే దానిపైనే ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంటుంది. పరిణామం చెందుతున్న ఆ చట్రంలో, సుదీర్ఘమైన, అనిశ్చితమైన అంతర్గత పరివర్తనకు లోనయ్యే అవకాశం ఉన్న ఇరాన్ను నిర్వహించే బాధ్యతను టర్కీ, సౌదీ అరేబియా, ఇప్పుడు పాకిస్తాన్లపై పడుతుంది. వీటికి ఖతార్, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, ఈజిప్ట్, అజర్బైజాన్ కూడా మద్దతు ఇస్తున్నాయి.
చలసాని నరేంద్ర
98495 69050
