ఇరాన్, అమెరికా మధ్య ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతున్న సమయంలో పాకిస్థాన్ మరోసారి మధ్యవర్తిత్వ ప్రయత్నాలకు తెరతీసే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో పాకిస్థాన్ ఆర్మీ చీఫ్ ఫీల్డ్ మార్షల్ అసిమ్ మునీర్ ఇరాన్ సైనిక నాయకత్వాన్ని తిరిగి చర్చల బాటలోకి తీసుకురాగలరా అన్న ప్రశ్న ముందుకు వచ్చింది.
ఇరాన్తో పాకిస్థాన్కు ఉన్న భౌగోళిక, రాజకీయ, భద్రతా సంబంధాలు ఈ ప్రయత్నంలో ఇస్లామాబాద్కు కొంత ప్రత్యేక స్థానం కల్పిస్తున్నాయి. ఇరాన్ పశ్చిమ సరిహద్దులో అమెరికా, ఇజ్రాయెల్తో ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్న సమయంలో పాకిస్థాన్ తీసుకునే దౌత్యపరమైన అడుగులు ప్రాంతీయ స్థాయిలో ప్రాధాన్యం సంతరించుకోవచ్చు.
అసిమ్ మునీర్కు ఇరాన్ అంశం పూర్తిగా కొత్తది కాదు. పాకిస్థాన్ భద్రతా వ్యవస్థలో కీలక నిర్ణయాధికారిగా ఉన్న ఆయన, ప్రాంతీయ భద్రత, సరిహద్దు పరిస్థితులు, ఇరాన్తో సంబంధాల విషయంలో ప్రభావం చూపగల స్థితిలో ఉన్నారు.
అయితే ఇరాన్ను మళ్లీ చర్చల టేబుల్ వద్దకు తీసుకురావడం అంత సులభమైన పని కాదు. అమెరికా ఒత్తిడి, ఇరాన్లోని అంతర్గత రాజకీయ పరిస్థితులు, సైనిక నాయకత్వం వైఖరి వంటి అంశాలు చర్చలకు మార్గం సుగమం చేయడంలో కీలకం కానున్నాయి.
ఇరాన్ గతంలో కూడా పాశ్చాత్య దేశాలతో చర్చలు జరిపింది. అయితే అణు కార్యక్రమం, ఆంక్షలు, భద్రతా హామీలు వంటి అంశాలపై ఇరుపక్షాల మధ్య నమ్మకం దెబ్బతింది. ఇప్పుడు మళ్లీ చర్చలు ప్రారంభించాలంటే ఇరాన్కు స్పష్టమైన హామీలు, అమెరికా వైపు నుంచి నమ్మకాన్ని పెంచే చర్యలు అవసరం కావచ్చు.
ఈ పరిస్థితిలో పాకిస్థాన్కు ఉన్న సంబంధాలు ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది. ఇరాన్తో పాటు అమెరికాతోనూ పాకిస్థాన్ సంబంధాలు కొనసాగిస్తోంది. అందువల్ల రెండు వైపుల మధ్య సందేశాలను చేరవేసే దౌత్య ఛానల్గా ఇస్లామాబాద్ వ్యవహరించగలదన్న అంచనాలు ఉన్నాయి.
అయితే పాకిస్థాన్ ప్రయత్నాలకు పరిమితులు కూడా ఉన్నాయి. ఇరాన్ సైనిక నాయకత్వం తీసుకునే నిర్ణయాలు కేవలం బయటి ఒత్తిడిపై ఆధారపడవు. దేశ భద్రత, సార్వభౌమత్వం, సైనిక వ్యూహం, అమెరికా చర్యలపై ఉన్న అనుమానాలు వంటి అంశాలు వారి నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేస్తాయి.
ప్రాంతీయంగా పరిస్థితి మరింత ఉద్రిక్తంగా మారితే పాకిస్థాన్పై కూడా ఒత్తిడి పెరగవచ్చు. ఇరాన్కు పొరుగుదేశంగా ఉన్న పాకిస్థాన్కు సరిహద్దు భద్రత, శరణార్థుల ప్రవాహం, వాణిజ్యం, ఇంధన సరఫరాలు వంటి అంశాలు నేరుగా ప్రభావితమయ్యే అవకాశం ఉంది.
అందుకే ఇస్లామాబాద్కు దౌత్యపరమైన పరిష్కారం అవసరం మాత్రమే కాదు, అది వ్యూహాత్మకంగా కూడా ముఖ్యమే. ఇరాన్, అమెరికా మధ్య చర్చలకు కనీసం ఒక మార్గాన్ని తెరవగలిగితే, అది పాకిస్థాన్కు ప్రాంతీయంగా తన దౌత్య ప్రాధాన్యతను పెంచుకునే అవకాశాన్ని ఇస్తుంది.
అసిమ్ మునీర్ ఈ ప్రయత్నంలో ఎంతవరకు విజయవంతమవుతారన్నది మాత్రం ఇరాన్ సైనిక, రాజకీయ నాయకత్వం స్పందనపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ప్రస్తుతం ఆయన పాత్రపై ఆసక్తి పెరగడానికి ప్రధాన కారణం ఇదే.ఇరాన్, అమెరికా మధ్య ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతున్న సమయంలో పాకిస్థాన్ మరోసారి మధ్యవర్తిత్వ ప్రయత్నాలకు తెరతీసే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో పాకిస్థాన్ ఆర్మీ చీఫ్ ఫీల్డ్ మార్షల్ అసిమ్ మునీర్ ఇరాన్ సైనిక నాయకత్వాన్ని తిరిగి చర్చల బాటలోకి తీసుకురాగలరా అన్న ప్రశ్న ముందుకు వచ్చింది.
ఇరాన్తో పాకిస్థాన్కు ఉన్న భౌగోళిక, రాజకీయ, భద్రతా సంబంధాలు ఈ ప్రయత్నంలో ఇస్లామాబాద్కు కొంత ప్రత్యేక స్థానం కల్పిస్తున్నాయి. ఇరాన్ పశ్చిమ సరిహద్దులో అమెరికా, ఇజ్రాయెల్తో ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్న సమయంలో పాకిస్థాన్ తీసుకునే దౌత్యపరమైన అడుగులు ప్రాంతీయ స్థాయిలో ప్రాధాన్యం సంతరించుకోవచ్చు.
అసిమ్ మునీర్కు ఇరాన్ అంశం పూర్తిగా కొత్తది కాదు. పాకిస్థాన్ భద్రతా వ్యవస్థలో కీలక నిర్ణయాధికారిగా ఉన్న ఆయన, ప్రాంతీయ భద్రత, సరిహద్దు పరిస్థితులు, ఇరాన్తో సంబంధాల విషయంలో ప్రభావం చూపగల స్థితిలో ఉన్నారు.
అయితే ఇరాన్ను మళ్లీ చర్చల టేబుల్ వద్దకు తీసుకురావడం అంత సులభమైన పని కాదు. అమెరికా ఒత్తిడి, ఇరాన్లోని అంతర్గత రాజకీయ పరిస్థితులు, సైనిక నాయకత్వం వైఖరి వంటి అంశాలు చర్చలకు మార్గం సుగమం చేయడంలో కీలకం కానున్నాయి.
ఇరాన్ గతంలో కూడా పాశ్చాత్య దేశాలతో చర్చలు జరిపింది. అయితే అణు కార్యక్రమం, ఆంక్షలు, భద్రతా హామీలు వంటి అంశాలపై ఇరుపక్షాల మధ్య నమ్మకం దెబ్బతింది. ఇప్పుడు మళ్లీ చర్చలు ప్రారంభించాలంటే ఇరాన్కు స్పష్టమైన హామీలు, అమెరికా వైపు నుంచి నమ్మకాన్ని పెంచే చర్యలు అవసరం కావచ్చు.
ఈ పరిస్థితిలో పాకిస్థాన్కు ఉన్న సంబంధాలు ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది. ఇరాన్తో పాటు అమెరికాతోనూ పాకిస్థాన్ సంబంధాలు కొనసాగిస్తోంది. అందువల్ల రెండు వైపుల మధ్య సందేశాలను చేరవేసే దౌత్య ఛానల్గా ఇస్లామాబాద్ వ్యవహరించగలదన్న అంచనాలు ఉన్నాయి.
అయితే పాకిస్థాన్ ప్రయత్నాలకు పరిమితులు కూడా ఉన్నాయి. ఇరాన్ సైనిక నాయకత్వం తీసుకునే నిర్ణయాలు కేవలం బయటి ఒత్తిడిపై ఆధారపడవు. దేశ భద్రత, సార్వభౌమత్వం, సైనిక వ్యూహం, అమెరికా చర్యలపై ఉన్న అనుమానాలు వంటి అంశాలు వారి నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేస్తాయి.
ప్రాంతీయంగా పరిస్థితి మరింత ఉద్రిక్తంగా మారితే పాకిస్థాన్పై కూడా ఒత్తిడి పెరగవచ్చు. ఇరాన్కు పొరుగుదేశంగా ఉన్న పాకిస్థాన్కు సరిహద్దు భద్రత, శరణార్థుల ప్రవాహం, వాణిజ్యం, ఇంధన సరఫరాలు వంటి అంశాలు నేరుగా ప్రభావితమయ్యే అవకాశం ఉంది.
అందుకే ఇస్లామాబాద్కు దౌత్యపరమైన పరిష్కారం అవసరం మాత్రమే కాదు, అది వ్యూహాత్మకంగా కూడా ముఖ్యమే. ఇరాన్, అమెరికా మధ్య చర్చలకు కనీసం ఒక మార్గాన్ని తెరవగలిగితే, అది పాకిస్థాన్కు ప్రాంతీయంగా తన దౌత్య ప్రాధాన్యతను పెంచుకునే అవకాశాన్ని ఇస్తుంది.
అసిమ్ మునీర్ ఈ ప్రయత్నంలో ఎంతవరకు విజయవంతమవుతారన్నది మాత్రం ఇరాన్ సైనిక, రాజకీయ నాయకత్వం స్పందనపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ప్రస్తుతం ఆయన పాత్రపై ఆసక్తి పెరగడానికి ప్రధాన కారణం ఇదే.
