చైనా, ఫిలిప్పీన్స్ మధ్య దక్షిణ చైనా సముద్రంపై కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతలు మరోసారి అంతర్జాతీయ వేదికపై స్పష్టంగా కనిపించాయి. దక్షిణ కొరియా రాజధాని సియోల్లో జరిగిన డిఫెన్స్ డైలాగ్లో ఫిలిప్పీన్స్ రక్షణ కార్యదర్శి గిల్బర్టో తియోడోరో జూనియర్కు ప్రసంగం మధ్యలో చైనా వైపు నుంచి ఒక నోట్ అందింది.
సెప్టెంబర్ 8న జరిగిన Seoul Defence Dialogueలో తియోడోరో సముద్ర భద్రత, దక్షిణ చైనా సముద్ర పరిస్థితి, అంతర్జాతీయ సముద్ర చట్టాలపై మాట్లాడుతున్నారు. ఈ సమయంలో ఒక సిబ్బంది ఆయన టేబుల్పై ఒక కాగితం ఉంచారు.
తియోడోరో ఆ కాగితాన్ని తీసుకుని ఇది చైనా నుంచి వచ్చిన నోట్ అయి ఉండొచ్చని సభకు తెలిపారు. అనంతరం అందులో ఉన్న విషయాలను బహిరంగంగా చదివారు.
ఆ నోట్లో దక్షిణ చైనా సముద్రంపై 2016లో వెలువడిన అంతర్జాతీయ ఆర్బిట్రేషన్ తీర్పును చైనా తిరస్కరిస్తున్న తన పాత వైఖరిని పునరుద్ఘాటించింది.
ఆ తీర్పు అంతర్జాతీయ చట్టాల ప్రాథమిక సూత్రాలకు విరుద్ధమని, అది చట్టబద్ధమైనది కాదని, దానికి బైండింగ్ ఫోర్స్ లేదని చైనా పేర్కొన్నట్లు తియోడోరో చదివి వినిపించారు.
‘మీరు ఓడిపోయారు కాబట్టే..’
చైనా వాదనలను చదువుతూ తియోడోరో ఒక్కొక్క అంశంపై స్పందించారు.
అంతర్జాతీయ చట్టాలను ఉల్లంఘించేలా ఆర్బిట్రేషన్ తీర్పు ఉందన్న చైనా వాదనపై ఆయన UNCLOSను ప్రస్తావించారు. దక్షిణ చైనా సముద్ర వివాదానికి సంబంధించిన ఫిలిప్పీన్స్ కేసు ఇదే అంతర్జాతీయ సముద్ర చట్టం కింద ముందుకు వెళ్లిందని ఆయన గుర్తుచేశారు.
చైనా ఆ తీర్పును అంగీకరించదని, గుర్తించదని నోట్లో పేర్కొన్న భాగాన్ని చదివిన తియోడోరో.. “Of course, because you lost” అంటూ ఘాటు వ్యాఖ్య చేశారు.
‘ఇది బలవంతం, బెదిరింపు’
నోట్ను చదివిన తర్వాత తియోడోరో అసలు ప్రశ్నను లేవనెత్తారు. అంతర్జాతీయ సమావేశంలో తాను ప్రసంగిస్తున్న సమయంలో ఇలాంటి సందేశాన్ని తనకు పంపడం సరైన పద్ధతేనా అని ప్రశ్నించారు.
ఈ చర్య కేవలం చట్టపరమైన విభేదానికి సంబంధించిన విషయం కాదని, సమావేశానికి ఆతిథ్యం ఇస్తున్న దక్షిణ కొరియాను, అక్కడి నిర్వాహకులను, అంతర్జాతీయ వేదికను కూడా ఇది అవమానించిందని ఆయన అన్నారు.
చైనా చర్యను “బలవంతం, బెదిరింపు, దూకుడు”గా తియోడోరో అభివర్ణించారు. అంతర్జాతీయ వేదికలపై మరింత ప్రాథమిక మర్యాద, బాధ్యతాయుత ప్రవర్తన అవసరమని అన్నారు.
తనకు అందిన కాగితాన్ని తాను జ్ఞాపకంగా ఉంచుకుంటానని, స్వేచ్ఛగా జరిగిన అంతర్జాతీయ చర్చలో చైనా వైఖరి ఎంత బలహీనంగా ఉందో గుర్తుచేసే వస్తువుగా అది ఉంటుందని తియోడోరో వ్యాఖ్యానించారు.
చైనా నోట్ ఎలా వచ్చింది?
ఫోరం నిర్వాహకుల వివరాల ప్రకారం, ఈ నోట్ను సియోల్లోని చైనా రాయబార కార్యాలయానికి చెందిన ఒక చైనా మిలిటరీ అటాషే పంపించారు.
ఆ అధికారి నోట్ను ఒక ఫోరం సిబ్బందికి అందించి తియోడోరోకు ఇవ్వాలని కోరినట్లు సమాచారం. అయితే ఆ సిబ్బంది దాన్ని ఫిలిప్పీన్స్ ప్రతినిధి బృందం నుంచి వచ్చిన సందేశంగా పొరపాటుగా భావించి, తియోడోరో ప్రసంగిస్తున్న సమయంలో ఆయనకు అందించినట్లు అధికారులు తెలిపారు.
అంటే, ఇది ముందస్తుగా ప్రణాళిక చేసిన ప్రసంగ అంతరాయం కంటే ఒక విధమైన కమ్యూనికేషన్ పొరపాటు కారణంగా జరిగిందని తెలుస్తోంది.
అసలు సౌత్ చైనా సీ వివాదం ఏంటి?
చైనా, ఫిలిప్పీన్స్ మధ్య చాలా కాలంగా కొనసాగుతున్న సముద్ర వివాదమే ఈ ఘర్షణకు ప్రధాన కారణం.
2016లో అంతర్జాతీయ ఆర్బిట్రేషన్ ట్రిబ్యునల్ ఫిలిప్పీన్స్కు అనుకూలంగా కీలక తీర్పు ఇచ్చింది. దక్షిణ చైనా సముద్రంలో చైనా చేస్తున్న విస్తృత చారిత్రక హక్కుల వాదనలకు కొన్ని అంశాల్లో చట్టపరమైన ఆధారం లేదని ట్రిబ్యునల్ పేర్కొంది. ఫిలిప్పీన్స్ ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలి (EEZ) పరిధిలోని సముద్ర వనరులపై చైనాకు కొన్ని చారిత్రక హక్కుల వాదనలు చెల్లవని కూడా తీర్పు పేర్కొంది.
అయితే చైనా ఆ తీర్పును ఇప్పటికీ అంగీకరించడం లేదు. ట్రిబ్యునల్కు ఈ కేసును విచారించే అధికార పరిధి లేదని, తీర్పు చెల్లదని బీజింగ్ వాదిస్తోంది.
మరోవైపు ఫిలిప్పీన్స్ మాత్రం 2016 తీర్పును తన సముద్ర హక్కులకు ప్రధాన చట్టపరమైన ఆధారంగా ఉపయోగిస్తోంది.
తాజా సియోల్ ఘటనతో రెండు దేశాల మధ్య దక్షిణ చైనా సముద్ర వివాదం మరోసారి అంతర్జాతీయ వేదికపై తీవ్ర చర్చకు దారితీసింది.
