నోయిడా కార్మికుల నిరసనకు సంబంధించిన కేసులో 25 ఏళ్ల ఢిల్లీ యూనివర్సిటీ చరిత్ర పట్టభద్రురాలు, కార్యకర్త ఆకృతి చౌదరిపై విధించిన జాతీయ భద్రతా చట్టం (NSA) కింద ముందస్తు నిర్బంధాన్ని అలహాబాద్ హైకోర్టు రద్దు చేసింది.
జస్టిస్ అతుల్ శ్రీధరన్, జస్టిస్ అచల్ సచ్దేవ్లతో కూడిన ధర్మాసనం ఆకృతి దాఖలు చేసిన హెబియస్ కార్పస్ పిటిషన్ను అనుమతించింది. ఆమెను మరే ఇతర కేసులోనూ అదుపులో ఉంచాల్సిన అవసరం లేకపోతే వెంటనే విడుదల చేయాలని ఆదేశించింది. దీంతో పాటు రూ.5 లక్షల పరిహారం చెల్లించాలని కూడా ఆదేశించినట్లు తాజా నివేదికలు వెల్లడించాయి.
అరెస్ట్ విధానంపై కోర్టు ప్రశ్నలు
విచారణ సందర్భంగా ఆకృతిని 2026 ఏప్రిల్ 12న ఉదయం 10:56 గంటలకు అరెస్ట్ చేసినట్లు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కోర్టుకు తెలిపింది. ఆమెకు భారతీయ నాగరిక్ సురక్షా సంహిత (BNSS)లోని సెక్షన్ 130 కింద నోటీసు ఇచ్చినట్లు పేర్కొంది.
కార్మికుల నిరసన సందర్భంగా ఆమె ఆందోళనకారులను రాళ్లు రువ్వడం, వాహనాలకు నిప్పుపెట్టడం వంటి హింసాత్మక చర్యలకు ప్రేరేపించిందని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఆరోపించింది.
అయితే, అరెస్ట్కు ముందు అనుసరించాల్సిన చట్టపరమైన ప్రక్రియపై ధర్మాసనం ప్రశ్నలు లేవనెత్తింది. ముఖ్యంగా BNSS సెక్షన్ 126 కింద నోటీసు ముందుగా ఇచ్చారా? అని కోర్టు ప్రశ్నించింది.
సెక్షన్ 126 కింద నోటీసు ఇవ్వలేదని రాష్ట్రం సమాధానం ఇవ్వడంతో.. సెక్షన్ 130 ప్రక్రియకు ముందు అవసరమైన దశను ఎందుకు అనుసరించలేదని కోర్టు పరిశీలించింది.
జనరల్ డైరీలోని వివరాలను పరిశీలించిన ధర్మాసనం.. నోటీసు సిద్ధం చేసే సమయానికి ఆకృతి ఇప్పటికే అరెస్టులో ఉన్నట్లు రికార్డులు సూచిస్తున్నాయని పేర్కొంది. దీంతో రాష్ట్రం చెప్పిన అరెస్ట్ క్రమంపై కోర్టు అనుమానాలు వ్యక్తం చేసింది.
హింసను ప్రేరేపించినట్లు ఆధారాలు ఎక్కడ?
ఆకృతి నిరసనకారులను హింసకు ప్రేరేపించిందనే పోలీసుల ఆరోపణలపై కూడా కోర్టు స్పష్టమైన ఆధారాలను కోరింది.
ఆమె రాళ్లు రువ్వాలని లేదా వాహనాలకు నిప్పుపెట్టాలని ఆందోళనకారులకు చెప్పినట్లు చూపించే వీడియో ఆధారాలు ఉన్నాయా? అని ధర్మాసనం ప్రశ్నించింది.
రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సాక్షుల వాంగ్మూలాలు, ఎలక్ట్రానిక్ మరియు వీడియో ఆధారాల గురించి ప్రస్తావించినప్పటికీ.. ఆకృతి స్వయంగా హింసను ప్రేరేపించినట్లు చూపించే నిర్దిష్ట వీడియో ఆధారాన్ని కోర్టు పరిశీలించింది.
నిరసన, ఆకృతి అరెస్ట్ జరిగిన సమయాలను కూడా కోర్టు పరిశీలించింది. అనంతరం రాష్ట్రం సమర్పించిన కథనం “కల్పిత కథనం”పై ఆధారపడి ఉందని ధర్మాసనం పేర్కొన్నట్లు తాజా న్యాయ నివేదికలు వెల్లడించాయి. ఈ కేసులో పూర్తి తీర్పు ఉత్తర్వు ఇంకా అందుబాటులోకి రావాల్సి ఉంది.
దాదాపు ఐదు నెలలుగా జైల్లో
నోయిడాలో పారిశ్రామిక కార్మికులు మెరుగైన వేతనాలు, పని పరిస్థితుల కోసం చేపట్టిన నిరసనలకు సంబంధించిన కేసుల్లో ఆకృతి దాదాపు ఐదు నెలలుగా జైలులో ఉన్నారు.
ఏప్రిల్ 2026లో జరిగిన కార్మికుల ఆందోళనలు తర్వాత హింసాత్మకంగా మారడంతో పోలీసులు పెద్ద సంఖ్యలో కేసులు నమోదు చేసి పలువురిని అరెస్ట్ చేశారు.
ఈ కేసుల నేపథ్యంలో ఉత్తరప్రదేశ్ పోలీసులు మే 13న ఆకృతి చౌదరితో పాటు కార్యకర్త, మాజీ జర్నలిస్టు సత్యం వర్మపై NSAను ప్రయోగించారు.
నిరసన సమయంలో హింసను ప్రేరేపించడంలో, ప్రజా శాంతికి భంగం కలిగించడంలో వీరిద్దరి పాత్ర ఉందని పోలీసులు ఆరోపించారు. అయితే, తాను కార్మికులకు మద్దతుగా సామాజిక కార్యకర్తగా నిరసనలో పాల్గొన్నానని, ఆందోళనకు నిర్వాహకురాలిని కాదని ఆకృతి తన పిటిషన్లో పేర్కొన్నారు.
NSA రద్దయినా ఇతర కేసులు కొనసాగవచ్చు
హైకోర్టు NSA నిర్బంధాన్ని రద్దు చేసినప్పటికీ.. నోయిడా నిరసనకు సంబంధించిన ఇతర క్రిమినల్ కేసుల్లో బెయిల్ రాకపోతే ఆకృతి వెంటనే జైలు నుంచి బయటకు రావడం సాధ్యం కాకపోవచ్చు.
మరే ఇతర కేసులోనూ ఆమెను అదుపులో ఉంచాల్సిన అవసరం లేకపోతే విడుదల చేయాలని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.
ఈ తీర్పు కఠినమైన ముందస్తు నిర్బంధ చట్టాలను ప్రయోగించే సమయంలో చట్టపరమైన విధానాలను కచ్చితంగా పాటించాల్సిన అవసరంపై మరోసారి చర్చకు దారితీసింది.
