భారత అంతరిక్ష రంగంలో మరో కీలక ఘట్టానికి రంగం సిద్ధమైంది. భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ ISRO ఆధునిక భూ పరిశీలన ఉపగ్రహం EOS-05ను ప్రయోగించేందుకు ఏర్పాట్లు పూర్తి చేస్తోంది. GISAT-1Aగా కూడా పిలిచే ఈ ఉపగ్రహాన్ని GSLV-F17 రాకెట్ ద్వారా అంతరిక్షంలోకి పంపనున్నారు.
2026 సెప్టెంబర్ 4న తెల్లవారుజామున 2:55 గంటలకు ఆంధ్రప్రదేశ్లోని శ్రీహరికోటలో ఉన్న సతీష్ ధావన్ స్పేస్ సెంటర్ రెండో లాంచ్ ప్యాడ్ నుంచి ప్రయోగం జరగనుంది. GSLV-F17.. భారత జియోసింక్రోనస్ శాటిలైట్ లాంచ్ వెహికల్కు 19వ ప్రయోగం కానుంది.
EOS-05 ప్రత్యేకత ఏంటి?
EOS-05లో ప్రధాన ప్రత్యేకత దాని జియోసింక్రోనస్ కక్ష్య. భూమికి సుమారు 36,000 కిలోమీటర్ల ఎత్తులో ఉండే ఈ కక్ష్యలో ఉపగ్రహం భూమి భ్రమణంతో సమన్వయంగా ప్రయాణిస్తూ ఒకే విస్తృత ప్రాంతాన్ని పదేపదే పరిశీలించగలదు.
తక్కువ ఎత్తులోని కక్ష్యల్లో తిరిగే సాధారణ భూ పరిశీలన ఉపగ్రహాలతో పోలిస్తే ఇది ఒక ప్రాంతంపై మరింత తరచుగా సమాచారం అందించే అవకాశం కల్పిస్తుంది. సరిహద్దు పర్యవేక్షణ, వాతావరణ పరిశీలన, ప్రకృతి విపత్తుల నిర్వహణ, వ్యవసాయం, పర్యావరణ పర్యవేక్షణ వంటి అనేక రంగాల్లో ఈ సామర్థ్యం ఉపయోగపడనుంది.
చైనా, పాక్ సరిహద్దులపై నిఘాకు ఉపయోగం
EOS-05 సామర్థ్యం వ్యూహాత్మకంగా కీలకమైన ప్రాంతాలను మరింత తరచుగా పరిశీలించేందుకు ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా చైనా, పాకిస్థాన్ సరిహద్దులకు సంబంధించిన పరిణామాలపై అంతరిక్షం నుంచి అదనపు సమాచారాన్ని అందించగల సామర్థ్యం దీనికి ఉంటుంది.
అయితే ఈ ఉపగ్రహాన్ని కేవలం సైనిక నిఘా కోసం మాత్రమే రూపొందించలేదు. పౌర, వ్యూహాత్మక అవసరాలకు ఉపయోగపడే మల్టీపర్పస్ ఎర్త్-ఆబ్జర్వేషన్ శాటిలైట్గా ఇది పనిచేయనుంది.
ఒకే ప్రాంతంపై నిరంతర పరిశీలన
భారత్కు చెందిన అనేక ప్రస్తుత ఇమేజింగ్ ఉపగ్రహాలు లో ఎర్త్ ఆర్బిట్లో పనిచేస్తున్నాయి. అవి భూమి చుట్టూ వేగంగా తిరుగుతూ నిర్దిష్ట ప్రాంతాలను కొంత వ్యవధి తర్వాత మళ్లీ పరిశీలిస్తాయి.
EOS-05 మాత్రం జియోసింక్రోనస్ కక్ష్యలో ఉండటం ద్వారా భారత ఉపఖండం, పరిసర ప్రాంతాల్లోని పెద్ద భూభాగాన్ని మరింత నిరంతరంగా పరిశీలించే సామర్థ్యాన్ని అందించనుంది. జియోసింక్రోనస్ కక్ష్య నుంచి పనిచేయనున్న తొలి భారత ఇమేజింగ్ ఉపగ్రహంగా EOS-05 నిలవనుంది.
GSLV-F17 ప్రయోగం ఎందుకు కీలకం?
ఈ ప్రయోగం EOS-05కే కాకుండా GSLV కార్యక్రమానికి కూడా కీలకమైనది. గతంలో GSLV-F10 ప్రయోగం 2021లో విఫలమైంది. దీంతో తాజా GSLV-F17 ప్రయోగంపై అంతరిక్ష రంగం ప్రత్యేకంగా దృష్టి సారించింది.
సుమారు 51.7 మీటర్ల ఎత్తు కలిగిన GSLV-F17 మూడు దశలతో రూపొందింది. ఇందులో భారతదేశంలో అభివృద్ధి చేసిన క్రయోజెనిక్ అప్పర్ స్టేజ్ కూడా ఉంది.
EOS-05 ప్రయోగం విజయవంతమైతే.. భారత్కు అంతరిక్షం నుంచి పెద్ద భూభాగాన్ని మరింత నిరంతరంగా పరిశీలించే కొత్త సామర్థ్యం అందుబాటులోకి వస్తుంది. ఇది పౌర అవసరాలతో పాటు దేశ భద్రతకు సంబంధించిన వ్యూహాత్మక పర్యవేక్షణ సామర్థ్యాన్ని కూడా మరింత బలోపేతం చేయగలదు.
