ప్యాకేజ్డ్ ఆహార పదార్థాలపై వినియోగదారులకు స్పష్టమైన పోషక సమాచారం అందించేందుకు ఫుడ్ సేఫ్టీ అండ్ స్టాండర్డ్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (FSSAI) తీసుకుంటున్న చర్యలు మరోసారి చర్చకు వచ్చాయి. ముఖ్యంగా అధిక చక్కెర, ఉప్పు, సంతృప్త కొవ్వు వంటి పోషకాలున్న ఆహార పదార్థాలపై ముందుభాగంలో హెచ్చరిక లేబుళ్లు ఉంచే ప్రతిపాదనను ఆరోగ్య నిపుణులు స్వాగతిస్తున్నప్పటికీ, ప్రతిపాదిత ప్రమాణాల్లో కొన్ని లోపాలు ఉండవచ్చని అభిప్రాయపడుతున్నారు.
వినియోగదారులు ప్యాకెట్ వెనుక భాగంలో ఉండే పోషక విలువల పట్టికను ఎప్పుడూ పరిశీలించరు. ఉత్పత్తి ముందు భాగంలో కనిపించే బ్రాండ్ పేరు, ఆకర్షణీయమైన డిజైన్, ‘హెల్తీ’, ‘నేచురల్’, ‘న్యూట్రిషియస్’ వంటి మార్కెటింగ్ పదాలు కొనుగోలు నిర్ణయంపై ఎక్కువ ప్రభావం చూపుతాయి. ఈ నేపథ్యంలో ముందుభాగంలో స్పష్టమైన హెచ్చరికలు ఉండటం వల్ల వినియోగదారులు ఒక ఉత్పత్తిని కొనుగోలు చేసే ముందు దాని పోషక నాణ్యతను సులభంగా అర్థం చేసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
హెచ్చరిక లేబుళ్ల ఉద్దేశం ఏమిటి?
ఫ్రంట్-ఆఫ్-ప్యాక్ లేబుళ్ల ప్రధాన ఉద్దేశం వినియోగదారులు సంక్లిష్టమైన పోషక సమాచారాన్ని చదివి అర్థం చేసుకోవాల్సిన అవసరం లేకుండా, ఒక ఉత్పత్తిలో అధిక మోతాదులో ఉన్న పోషకాల గురించి వెంటనే తెలుసుకునేలా చేయడం.
ప్రత్యేకంగా అధిక చక్కెర, ఉప్పు, సంతృప్త కొవ్వు ఉన్న ఉత్పత్తులను తరచుగా తీసుకోవడం వల్ల ఊబకాయం, మధుమేహం, అధిక రక్తపోటు, గుండె సంబంధిత సమస్యలు వంటి జీవనశైలి వ్యాధుల ముప్పు పెరుగుతుందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
అందువల్ల ఆహార ప్యాకేజింగ్పై స్పష్టమైన హెచ్చరికలు ప్రజలకు ఆరోగ్యకరమైన ఎంపికలు చేసుకునేలా చేయగలవని ఆరోగ్య రంగ నిపుణుల అభిప్రాయం.
ప్రతిపాదిత ప్రమాణాలపై ఎందుకు అభ్యంతరం?
అయితే, FSSAI ప్రతిపాదిస్తున్న పరిమితులు లేదా థ్రెషోల్డ్లు ఎలా నిర్ణయించబడుతున్నాయన్నదే ప్రధాన ప్రశ్నగా మారింది.
ఒక ఉత్పత్తిలో చక్కెర, ఉప్పు లేదా కొవ్వు నిర్దిష్ట స్థాయిని మించితే మాత్రమే హెచ్చరిక లేబుల్ తప్పనిసరి అయితే, ఆ స్థాయి కంటే కొద్దిగా తక్కువగా ఉన్న ఉత్పత్తులు హెచ్చరిక నుంచి తప్పించుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
అటువంటి ఉత్పత్తులు కూడా ఆరోగ్యకరమైనవి అని భావించే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఒక ఉత్పత్తికి హెచ్చరిక లేబుల్ లేకపోవడం, అది తప్పనిసరిగా ఆరోగ్యకరమైనదని అర్థం కాదని వారు సూచిస్తున్నారు.
‘థ్రెషోల్డ్’ నిర్ణయం కీలకం
హెచ్చరిక లేబుల్ వ్యవస్థలో అత్యంత కీలకమైన అంశం థ్రెషోల్డ్ విలువలు. అంటే ఒక ఉత్పత్తిలో ఎంత చక్కెర, ఉప్పు లేదా సంతృప్త కొవ్వు ఉంటే దానికి హెచ్చరిక ఇవ్వాలి అన్నది.
ఈ పరిమితులను ఎక్కువగా ఉంచితే అనేక అధిక పోషక విలువలున్న ఉత్పత్తులు హెచ్చరిక నుంచి బయటపడే అవకాశం ఉంటుంది. మరోవైపు పరిమితులను తక్కువగా నిర్ణయిస్తే మరిన్ని ఉత్పత్తులు హెచ్చరిక పరిధిలోకి వస్తాయి.
అందువల్ల ఈ ప్రమాణాలు స్వతంత్ర శాస్త్రీయ ఆధారాలు, ప్రజారోగ్య లక్ష్యాలు, భారతీయుల ఆహారపు అలవాట్లు వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని నిర్ణయించాల్సిన అవసరం ఉందని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
పిల్లలపై ప్రత్యేక ప్రభావం
ఈ చర్చలో పిల్లల ఆరోగ్యం కూడా ముఖ్యమైన అంశంగా మారుతోంది. పిల్లలను లక్ష్యంగా చేసుకుని ప్యాకేజ్డ్ స్నాక్స్, తీపి పానీయాలు, అధిక చక్కెర కలిగిన ఉత్పత్తులు విస్తృతంగా మార్కెట్ చేస్తున్నారు.
ఆకర్షణీయమైన ప్యాకేజింగ్, కార్టూన్ పాత్రలు, సెలబ్రిటీలు, ఆరోగ్యానికి మేలు చేస్తాయన్న ప్రచార పదజాలం పిల్లలపై ప్రభావం చూపవచ్చు.
అటువంటి ఉత్పత్తులపై స్పష్టమైన హెచ్చరిక లేబుల్ ఉంటే తల్లిదండ్రులు కొనుగోలు సమయంలో మరింత జాగ్రత్తగా నిర్ణయం తీసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
మార్కెటింగ్ సందేశాలు కూడా సమస్యే
కేవలం పోషక హెచ్చరికలు ఉంచడం మాత్రమే సరిపోదని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. ఒక ప్యాకెట్ ముందు భాగంలో ‘హెల్తీ’, ‘ఫిట్’, ‘నేచురల్’ వంటి పదాలను ప్రముఖంగా చూపిస్తూ, అదే సమయంలో ఉత్పత్తిలో అధిక చక్కెర లేదా ఉప్పు ఉండటం వినియోగదారులను గందరగోళానికి గురిచేయవచ్చు.
అందువల్ల హెచ్చరిక లేబుళ్లతో పాటు తప్పుదోవ పట్టించే ఆరోగ్య, పోషక క్లెయిమ్స్పై కూడా కఠినమైన నియంత్రణ అవసరమని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
ప్యాకేజింగ్లోని మొత్తం సమాచారాన్ని ఒకటిగా పరిశీలించే విధానం అవసరం. కేవలం ఒక చిన్న హెచ్చరికను పెట్టడం ద్వారా ప్రముఖంగా కనిపించే మార్కెటింగ్ సందేశాల ప్రభావాన్ని పూర్తిగా తగ్గించలేమని వారు సూచిస్తున్నారు.
వినియోగదారులకు సులభంగా అర్థమయ్యే విధానం అవసరం
పోషక లేబులింగ్ వ్యవస్థ ఎంత శాస్త్రీయంగా ఉన్నా, సాధారణ వినియోగదారుడికి అది సులభంగా అర్థం కాకపోతే దాని ప్రయోజనం పరిమితమవుతుంది.
అందువల్ల హెచ్చరిక చిహ్నాలు స్పష్టంగా కనిపించేలా ఉండటం, అక్షరాలు చదవడానికి అనువుగా ఉండటం, ప్యాకెట్ ముందు భాగంలో ప్రముఖంగా ఉంచడం వంటి అంశాలు కూడా కీలకం.
అదే సమయంలో వినియోగదారులకు ఈ లేబుళ్ల అర్థం ఏమిటి, ఏ పోషకాలను పరిమితం చేయాలి, ఒక ఉత్పత్తిని ఎలా పోల్చుకోవాలి అనే విషయాలపై ప్రజారోగ్య అవగాహన కార్యక్రమాలు కూడా అవసరం.
ప్రజారోగ్యంపై దీర్ఘకాలిక ప్రభావం
భారతదేశంలో ఊబకాయం, మధుమేహం, అధిక రక్తపోటు వంటి అసంక్రమణీయ వ్యాధుల భారం పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఆహార లేబులింగ్ ప్రాధాన్యం మరింత పెరిగింది.
ప్రజలు రోజువారీగా తీసుకునే ప్యాకేజ్డ్ ఆహారంలో చక్కెర, ఉప్పు, కొవ్వు పరిమాణం గురించి స్పష్టమైన సమాచారం లభించడం ఆహారపు అలవాట్లను మార్చడంలో సహాయపడవచ్చు.
అయితే లేబులింగ్ విధానం పరిశ్రమకు అనుకూలంగా కాకుండా ప్రజారోగ్యాన్ని ప్రధాన లక్ష్యంగా చేసుకుని రూపొందించాల్సిన అవసరం ఉందని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
ముందున్న కీలక దశ
FSSAI ప్రతిపాదనపై తుది నిర్ణయం తీసుకునే ముందు ఆరోగ్య నిపుణులు, వినియోగదారుల సంస్థలు, పరిశ్రమ ప్రతినిధులు, పోషకాహార నిపుణులు, ప్రజారోగ్య పరిశోధకుల అభిప్రాయాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవడం కీలకం.
హెచ్చరిక లేబుల్ వ్యవస్థ నిజంగా ప్రజలకు ఉపయోగపడాలంటే, అనారోగ్యకరమైన ఉత్పత్తులు సులభంగా మినహాయింపులు పొందకుండా స్పష్టమైన, శాస్త్రీయమైన ప్రమాణాలు ఉండాలి.
వినియోగదారుడికి ప్యాకెట్ ముందు భాగంలో కనిపించే సమాచారం నిజంగా ఆరోగ్యకరమైన ఎంపిక చేసుకునేలా సహాయపడినప్పుడే ఫ్రంట్-ఆఫ్-ప్యాక్ లేబులింగ్ తన ఉద్దేశాన్ని నెరవేర్చినట్లు అవుతుంది.
