భారత్-అమెరికా జావెలిన్ యాంటీ ట్యాంక్ క్షిపణుల కొనుగోలు ఒప్పందం

భారత్-అమెరికా రక్షణ సంబంధాల్లో మరో కీలక ముందడుగు పడింది. భారత సైన్యం కోసం అమెరికా తయారీ జావెలిన్ యాంటీ ట్యాంక్ గైడెడ్ మిసైల్ వ్యవస్థలను కొనుగోలు చేసేందుకు భారత్ ఒప్పందంపై సంతకం చేసింది. అమెరికా రాయబారి సెర్జియో గోర్ ఈ పరిణామాన్ని ఇరు దేశాల రక్షణ భాగస్వామ్యం మరింత బలోపేతం అవుతున్నదానికి సంకేతంగా అభివర్ణించారు.

అమెరికా రక్షణ సహకారంలో ఉపయోగించే Foreign Military Sales (FMS) విధానం కింద ఈ కొనుగోలు జరగనుంది. భారత సైన్యం జావెలిన్ వ్యవస్థ కొనుగోలుకు సంబంధించిన Letter of Offer and Acceptance (LOA)పై సంతకం చేసినట్లు అమెరికా అధికారిక రీడౌట్ వెల్లడించింది.

అమెరికా రాయబారి సెర్జియో గోర్ ఈ ఒప్పందాన్ని భారత్-అమెరికా రక్షణ సంబంధాల్లో ఒక ముఖ్యమైన మైలురాయిగా పేర్కొన్నారు. ఇరు దేశాల సాయుధ దళాల మధ్య ఇప్పటికే ఉన్న సహకారం మరింత లోతుగా, సామర్థ్యవంతంగా మారుతోందని ఆయన అన్నారు.

అయితే ప్రస్తుతం భారత్ కొనుగోలు చేయనున్న జావెలిన్ వ్యవస్థల ఖచ్చితమైన సంఖ్య, మొత్తం ఒప్పంద విలువను అధికారికంగా వెల్లడించలేదు. గతంలో అమెరికా భారత్‌కు జావెలిన్ వ్యవస్థల సంభావ్య విక్రయానికి సంబంధించిన ప్రతిపాదనను ఆమోదించిన విషయం తెలిసిందే. 2025 నవంబరులో అమెరికా సుమారు 100 జావెలిన్ వ్యవస్థలు, 216 ఎక్స్కాలిబర్ గైడెడ్ ఆర్టిలరీ ప్రాజెక్టైళ్లతో కూడిన సంభావ్య విక్రయానికి సంబంధించిన సమాచారాన్ని వెల్లడించింది. ఆ ప్యాకేజీ అంచనా విలువ సుమారు $93 మిలియన్లుగా ఉంది. అయితే ప్రస్తుత ఒప్పందం తుది పరిమాణం, విలువ వేరు కావచ్చని నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి.

జావెలిన్ ఒక మధ్యస్థ శ్రేణి, ఫైర్-అండ్-ఫర్గెట్ యాంటీ ట్యాంక్ గైడెడ్ మిసైల్ వ్యవస్థ. అమెరికా సైన్యం, మెరైన్ కార్ప్స్‌తో పాటు పలు మిత్రదేశాల సాయుధ దళాలు దీనిని ఉపయోగిస్తున్నాయి. బలమైన కవచం కలిగిన వాహనాలు, ఇతర రక్షిత లక్ష్యాలను ఎదుర్కొనేందుకు ఈ వ్యవస్థను రూపొందించారు.

‘ఫైర్-అండ్-ఫర్గెట్’ సామర్థ్యం అంటే క్షిపణిని ప్రయోగించిన తర్వాత ఆపరేటర్ దానిని నిరంతరం నియంత్రించాల్సిన అవసరం లేకుండా, వ్యవస్థ తన లక్ష్యాన్ని అనుసరించే విధంగా రూపొందించబడిందని అర్థం. దీంతో సైనికుడు క్షిపణిని ప్రయోగించిన తర్వాత తన స్థానాన్ని మార్చుకునే అవకాశం ఉంటుంది.

జావెలిన్ వ్యవస్థను అమెరికా రక్షణ సంస్థలు లాక్‌హీడ్ మార్టిన్, RTX భాగస్వామ్యంతో ఏర్పాటు చేసిన Javelin Joint Venture తయారు చేస్తోంది.

ఈ ఒప్పందం కేవలం ఆయుధాల కొనుగోలుకే పరిమితం కాకపోవచ్చని అమెరికా స్పష్టం చేసింది. భవిష్యత్తులో సంయుక్త ఉత్పత్తి (co-production)తో పాటు రెండు దేశాల రక్షణ పరిశ్రమల మధ్య మరింత సహకారానికి అవకాశాలు ఉన్నాయని తెలిపింది.

భారత్‌కు ఇది కీలకమైన పరిణామంగా భావిస్తున్నారు. భారత సైన్యం తన యాంటీ ట్యాంక్ సామర్థ్యాలను ఆధునీకరిస్తున్న సమయంలో జావెలిన్ వంటి ఆధునిక వ్యవస్థలు అదనపు సామర్థ్యాన్ని అందించగలవు.

అదే సమయంలో, అమెరికాకు కూడా భారత్ ఒక ముఖ్యమైన రక్షణ భాగస్వామిగా మారుతోంది. గత కొన్నేళ్లుగా భారత్ అమెరికా నుంచి వివిధ రకాల రక్షణ పరికరాలను కొనుగోలు చేసింది. వీటిలో అపాచీ, చినూక్ హెలికాప్టర్లు, C-17, C-130J రవాణా విమానాలు, P-8I సముద్ర నిఘా విమానాలు, M777 హోవిట్జర్లు ఉన్నాయి.

ఇరు దేశాలు గత ఏడాది ప్రధాన రక్షణ భాగస్వామ్యానికి సంబంధించిన ఒక ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను కూడా రూపొందించాయి. భూమి, సముద్రం, గగనతలం, అంతరిక్షం, సైబర్ రంగాల్లో పరస్పర సామర్థ్యాలను పెంచడం ఈ సహకారంలో భాగంగా ఉంది.

జావెలిన్ ఒప్పందం ఈ విస్తృత రక్షణ భాగస్వామ్యంలో మరో ముఖ్యమైన అడుగుగా కనిపిస్తోంది. అమెరికా రీడౌట్ ప్రకారం, ఈ ఒప్పందం రెండు దేశాల రక్షణ పరిశ్రమలకు కలిసి పనిచేసే కొత్త అవకాశాలను సృష్టిస్తుంది.

ముఖ్యంగా భారత్‌లో సంయుక్త ఉత్పత్తికు సంబంధించిన చర్చలకు ఈ ఒప్పందం మార్గం సుగమం చేయవచ్చని అమెరికా పేర్కొంది. ఇది భారత రక్షణ తయారీ సామర్థ్యాలను పెంచాలన్న ‘మేక్ ఇన్ ఇండియా’, ఆత్మనిర్భర్ భారత్ లక్ష్యాలకు కూడా ప్రాధాన్యం కలిగిన అంశంగా మారవచ్చు.

సంయుక్త ఉత్పత్తి ద్వారా భారత్‌లో రక్షణ పరికరాల తయారీకి మరిన్ని అవకాశాలు ఏర్పడే అవకాశం ఉంటుంది. అదే సమయంలో అమెరికా కంపెనీలకు భారత రక్షణ తయారీ వ్యవస్థతో మరింత సన్నిహితంగా పనిచేసే అవకాశం లభిస్తుంది.

అమెరికా రాయబారి సెర్జియో గోర్ ప్రకారం, ఇరు దేశాల మధ్య రక్షణ సంబంధాలు ప్రస్తుతం మరింత బలమైన దశలో ఉన్నాయి. జావెలిన్ ఒప్పందం ఈ సంబంధాన్ని మరింత ముందుకు తీసుకెళ్లే అవకాశం ఉందని ఆయన అన్నారు.

భారత్-అమెరికా రక్షణ సంబంధాలు కేవలం ఆయుధాల కొనుగోళ్లకు పరిమితం కాకుండా ఉమ్మడి ఉత్పత్తి, సాంకేతిక సహకారం, రక్షణ పరిశ్రమల అనుసంధానం వంటి అంశాల వైపు క్రమంగా విస్తరిస్తున్నాయి.

జావెలిన్ ఒప్పందంలో కూడా ఇదే మార్పు కనిపిస్తోంది. తొలిదశలో వ్యవస్థల కొనుగోలు జరిగినప్పటికీ, భవిష్యత్తులో భారత, అమెరికా రక్షణ సంస్థలు కలిసి ఉత్పత్తి చేసే అవకాశాలపై చర్చలు జరగనున్నాయి.

అంతర్జాతీయ భద్రతా పరిస్థితులు వేగంగా మారుతున్న సమయంలో భారత్ తన రక్షణ సామర్థ్యాలను ఆధునీకరిస్తోంది. ముఖ్యంగా భూభాగ రక్షణ, యాంటీ ట్యాంక్ సామర్థ్యాలు, ఖచ్చితమైన ఆయుధ వ్యవస్థల విషయంలో ఆధునిక సాంకేతికతకు ప్రాధాన్యం పెరుగుతోంది.

జావెలిన్ వ్యవస్థను ఇప్పటికే అమెరికా, ఇతర దేశాల సైన్యాలు ఉపయోగిస్తున్నందున, దాని కొనుగోలు భారత సైన్యానికి అమెరికా రక్షణ సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో మరింత అనుసంధానాన్ని కల్పించే అవకాశం ఉంది.

అయితే ఈ ఒప్పందం అమలు, సరఫరా సమయం, కొనుగోలు పరిమాణం, భవిష్యత్ సంయుక్త ఉత్పత్తి ప్రణాళికలపై మరిన్ని వివరాలు అధికారికంగా వెల్లడించాల్సి ఉంది.

ప్రస్తుతానికి స్పష్టంగా ఉన్న అంశం ఏమిటంటే—భారత్ జావెలిన్ యాంటీ ట్యాంక్ మిసైల్ వ్యవస్థను కొనుగోలు చేసేందుకు అమెరికాతో ఒప్పంద ప్రక్రియను పూర్తి చేసింది. ఈ చర్య ఇరు దేశాల మధ్య పెరుగుతున్న రక్షణ సహకారానికి మరో ఉదాహరణగా నిలిచింది.

ముందు దశలో సంయుక్త ఉత్పత్తి, రక్షణ పరిశ్రమల మధ్య భాగస్వామ్యం వంటి అంశాలపై చర్చలు జరిగే అవకాశం ఉంది. ఇవి కార్యరూపం దాల్చితే, జావెలిన్ ఒప్పందం కేవలం ఒక ఆయుధ కొనుగోలు ఒప్పందంగా కాకుండా భారత్-అమెరికా రక్షణ తయారీ భాగస్వామ్యాన్ని మరింత లోతుగా చేసే ప్రాజెక్ట్‌గా మారే అవకాశం ఉంది.