కిర్గిజిస్థాన్లోని బిష్కెక్లో జరుగుతున్న షాంఘై సహకార సంస్థ (SCO) సదస్సు సందర్భంగా ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ సోమవారం ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజెష్కియాన్తో ద్వైపాక్షిక భేటీ నిర్వహించారు. పశ్చిమాసియాలో ఉద్రిక్త పరిస్థితులు కొనసాగుతున్న సమయంలో జరిగిన ఈ సమావేశానికి ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది.
ఇరు దేశాల మధ్య సంబంధాలు, వాణిజ్య సహకారం, పశ్చిమాసియా ప్రాంతంలోని తాజా పరిణామాలపై మోదీ, పెజెష్కియాన్ చర్చించారు.
భారత్-ఇరాన్ సంబంధాలపై చర్చ
సమావేశం సందర్భంగా భారత్, ఇరాన్ మధ్య దీర్ఘకాలంగా కొనసాగుతున్న స్నేహ సంబంధాలను మరింత బలోపేతం చేయాల్సిన అవసరాన్ని మోదీ ప్రస్తావించారు.
వివిధ రంగాల్లో ఇరు దేశాల మధ్య సహకారాన్ని కొనసాగించడంతో పాటు, భవిష్యత్తులో ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యాన్ని విస్తరించి, వైవిధ్యపరచాలని భారత్ కోరుకుంటోందని మోదీ తెలిపారు.
ఇంధనం, వాణిజ్యం, కనెక్టివిటీ వంటి రంగాల్లో భారత్కు ఇరాన్తో ఉన్న సంబంధాలు వ్యూహాత్మకంగా ముఖ్యమైనవి. ఈ నేపథ్యంలో ఇరు దేశాల ఆర్థిక సంబంధాలను మరింత విస్తరించడంపై చర్చకు ప్రాధాన్యం లభించింది.
పశ్చిమాసియా పరిస్థితిపై చర్చ
భేటీలో పశ్చిమాసియాలో కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతలపై కూడా ఇరువురు నేతలు తమ అభిప్రాయాలను పంచుకున్నారు.
ప్రాంతంలో తాజా పరిణామాలను సమీక్షించిన మోదీ, సమస్యలను సంభాషణ, దౌత్యం ద్వారా పరిష్కరించాల్సిన అవసరం ఉందని భారత వైఖరిని స్పష్టం చేశారు. ప్రాంతంలో శాశ్వత శాంతి, స్థిరత్వం కోసం నిరంతర ప్రయత్నాలు కొనసాగించాలని ఆయన అన్నారు.
సముద్ర మార్గాల భద్రతపై భారత్ దృష్టి
పశ్చిమాసియా సంక్షోభం నేపథ్యంలో వాణిజ్య రవాణా, సముద్ర మార్గాల భద్రత కూడా కీలక అంశంగా మారింది.
వాణిజ్యానికి సంబంధించిన సముద్ర మార్గాల్లో స్వేచ్ఛాయుత నావిగేషన్, వాణిజ్య కార్యకలాపాల రక్షణ అవసరమని మోదీ స్పష్టం చేశారు. సాధారణ పౌరులు, పౌర మౌలిక వసతులు, వాణిజ్య నౌకలు, నౌకా సిబ్బందికి ఎలాంటి హాని కలగకూడదని భారత్ పేర్కొంది.
ఇరాన్కు కీలకమైన సమావేశం
ఇరాన్ అధ్యక్షుడు పెజెష్కియాన్కు ఈ SCO సదస్సు కీలకమైన సమయంలో జరుగుతోంది. పశ్చిమాసియాలో కొనసాగుతున్న ఘర్షణల నేపథ్యంలో ఇరాన్ అంతర్జాతీయ స్థాయిలో దౌత్యపరమైన మద్దతును పెంచుకునే ప్రయత్నం చేస్తోంది.
ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో భారత్ వంటి కీలక దేశంతో పెజెష్కియాన్ భేటీకి ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది. ప్రాంతీయ శాంతి, భద్రత కోసం దౌత్యపరమైన ప్రయత్నాలను పెంచాల్సిన అవసరంపై ఇరువైపులా చర్చ జరిగింది.
భారత్ సమతుల్య దౌత్య వైఖరి
పశ్చిమాసియా సంక్షోభంపై భారత్ మొదటి నుంచి సంభాషణ, దౌత్యం ద్వారా పరిష్కారం కోసం పిలుపునిస్తోంది.
మోదీ-పెజెష్కియాన్ భేటీలోనూ ఇదే వైఖరిని భారత్ పునరుద్ఘాటించింది. ఏ ప్రాంతీయ వివాదమైనా సైనిక చర్యల ద్వారా కాకుండా చర్చల ద్వారా పరిష్కరించేందుకు ప్రయత్నాలు జరగాలని భారత్ కోరుతోంది.
ఇది పశ్చిమాసియాలోని వివిధ దేశాలతో భారత్ కొనసాగిస్తున్న సమతుల్య విదేశాంగ విధానంలో భాగంగా కనిపిస్తోంది.
వాణిజ్య సంబంధాల విస్తరణపై దృష్టి
భారత్-ఇరాన్ సంబంధాల్లో వాణిజ్యం కూడా ముఖ్యమైన అంశం.
ప్రస్తుత వాణిజ్య సంబంధాలను మరింత విస్తరించడంతో పాటు, ఇరు దేశాల మధ్య వాణిజ్య బాస్కెట్ను వైవిధ్యపరచాలని మోదీ పేర్కొన్నారు. దీని ద్వారా కొన్ని పరిమిత రంగాలపై ఆధారపడకుండా మరిన్ని ఉత్పత్తులు, సేవలు, వ్యాపార రంగాల్లో సహకారం పెంచే అవకాశం ఉంటుంది.
SCO వేదిక ప్రాధాన్యం
SCO సదస్సు ఇలాంటి ద్వైపాక్షిక చర్చలకు కూడా వేదికగా మారుతోంది.
సభ్య దేశాల నేతలు ప్రధాన సదస్సు కార్యక్రమాలతో పాటు పక్కనే ద్వైపాక్షిక సమావేశాలు నిర్వహిస్తూ తమ దేశాల మధ్య సంబంధాలు, ప్రాంతీయ భద్రత, వాణిజ్యం, కనెక్టివిటీ వంటి అంశాలను చర్చిస్తున్నారు.
ఈ నేపథ్యంలో మోదీ-పెజెష్కియాన్ భేటీ కూడా SCO సదస్సు సందర్భంగా జరిగిన ముఖ్యమైన ద్వైపాక్షిక సమావేశాల్లో ఒకటిగా నిలిచింది.
ఇరాన్తో భారత్కు వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యం
ఇరాన్ భారత్కు పశ్చిమాసియా ప్రాంతంలో ముఖ్యమైన భాగస్వామి.
వాణిజ్యం, ఇంధనం, ప్రాంతీయ కనెక్టివిటీ, మధ్య ఆసియాతో అనుసంధానం వంటి అంశాల్లో ఇరాన్తో సహకారం భారత్కు ప్రాధాన్యమైనది. అందువల్ల ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతున్న సమయంలో ఇరాన్తో ఉన్న సంబంధాలను కొనసాగించడం, అదే సమయంలో శాంతి, దౌత్యానికి మద్దతు ఇవ్వడం భారత్కు కీలకంగా మారింది.
భేటీకి ప్రస్తుత పరిస్థితుల నేపథ్యం
మోదీ, పెజెష్కియాన్ మధ్య ఈ సమావేశం ఇటీవల ప్రాంతీయ సైనిక ఘర్షణలు తీవ్రతరమైన తర్వాత జరిగిన ముఖ్యమైన ప్రత్యక్ష భేటీగా నిలిచింది. పశ్చిమాసియా పరిస్థితుల్లో మార్పులు, వాణిజ్య మార్గాలపై ప్రభావం, ప్రాంతీయ స్థిరత్వం వంటి అంశాలు ఇరు దేశాలకు ప్రత్యక్షంగా సంబంధించినవి.
అందువల్ల SCO వేదికపై జరిగిన ఈ సమావేశం కేవలం ద్వైపాక్షిక సంబంధాలకే కాకుండా విస్తృత ప్రాంతీయ పరిస్థితులకు కూడా ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.
భవిష్యత్ సహకారంపై ఆశలు
సమావేశం ద్వారా భారత్-ఇరాన్ సంబంధాల్లో ఆర్థిక, వాణిజ్య సహకారాన్ని మరింత ముందుకు తీసుకెళ్లే అవకాశం కనిపిస్తోంది.
అదే సమయంలో పశ్చిమాసియాలో శాంతి, సముద్ర మార్గాల భద్రత, వాణిజ్య స్వేచ్ఛ వంటి అంశాల్లో భారత్ తన దౌత్యపరమైన పాత్రను కొనసాగించనుంది.
Conclusion
బిష్కెక్లో జరిగిన SCO సదస్సు సందర్భంగా ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ, ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజెష్కియాన్ భేటీలో ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు, వాణిజ్య సహకారం, పశ్చిమాసియా పరిస్థితిపై చర్చ జరిగింది. భారత్-ఇరాన్ దీర్ఘకాల స్నేహాన్ని మరింత బలోపేతం చేయాలని మోదీ పేర్కొంటూ, ఇరు దేశాల మధ్య వాణిజ్యాన్ని విస్తరించి, వైవిధ్యపరచాలని ఆకాంక్షించారు.
పశ్చిమాసియా సమస్యలను సంభాషణ, దౌత్యం ద్వారా పరిష్కరించాలని భారత్ మరోసారి స్పష్టం చేసింది. అలాగే సముద్ర మార్గాల్లో స్వేచ్ఛాయుత నావిగేషన్, వాణిజ్య రక్షణకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని మోదీ పేర్కొన్నారు. పశ్చిమాసియాలో ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో ఈ భేటీ భారత్-ఇరాన్ సంబంధాలకు, ప్రాంతీయ దౌత్యానికి కీలక ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.
